BE investon 525 milionë euro për startup-et e mikroçipave, synon të ulë varësinë nga SHBA dhe Azia

Bashkimi Evropian do të investojë 525 milionë euro për të mbështetur startup-et evropiane që projektojnë mikroçipa, për të forcuar industrinë vendase dhe për të reduktuar varësinë nga prodhuesit jashtë Evropës.

Sipas mediave të huaja, nisma e re synon të krijojë një gjeneratë kompanish konkurruese në një sektor ku firmat evropiane përfaqësojnë aktualisht më pak se 1% të të ardhurave globale.

Komisioni Evropian prezantoi të mërkurën platformën European Chip Design Platform, e cila do t’u ofrojë kompanive të reja mjete për projektimin e mikroçipave, akses në pronësinë intelektuale dhe kapacitete prodhimi, si dhe grante që mund të arrijnë deri në 16 milionë euro.

Nisma është pjesë e Aktit Evropian për Çipat (EU Chips Act) dhe synon të mbështesë veçanërisht startup-et në fazat e para të zhvillimit, si dhe ndërmarrjet e vogla dhe të mesme që përballen me kosto të larta për të kthyer idetë e tyre në produkte të gatshme për tregun.

Projektimi i mikroçipave është një nga hallkat kryesore të zinxhirit të industrisë së gjysmëpërçuesve, pasi pikërisht në këtë fazë zhvillohen shumë prej risive teknologjike. Megjithatë, sipas Komisionit Evropian, kompanitë e kontinentit kanë një prani shumë të kufizuar në këtë segment, duke gjeneruar më pak se 1% të të ardhurave globale.

Kjo situatë konsiderohet një pengesë për strategjinë më të gjerë të BE-së në industrinë e çipave. Sipas zyrtarëve evropianë, ndërtimi i kapaciteteve të reja prodhuese në Evropë nuk do të jetë i qëndrueshëm nëse nuk ekziston një kërkesë e mjaftueshme, e cila duhet të vijë edhe nga kompanitë evropiane që projektojnë këto produkte.

“Platforma Evropiane e Projektimit u jep startup-eve dhe ndërmarrjeve të vogla dhe të mesme mbështetjen që u nevojitet për të kapërcyer pengesat dhe për t’i kthyer idetë e tyre inovative në mikroçipa”, deklaroi Henna Virkkunen, zëvendëspresidente ekzekutive e Komisionit Evropian për Sovranitetin Teknologjik, Sigurinë dhe Demokracinë.

Ajo theksoi se Evropa po përpiqet t’i konkretizojë objektivat e saj për sovranitet teknologjik, jo vetëm përmes politikave dhe premtimeve, por edhe përmes investimeve në zhvillimin e industrisë.

Pozicioni i Evropës në industrinë globale të mikroçipave është dobësuar prej vitesh. Akti Evropian për

Çipat u hartua me synimin që BE-ja të arrijë një pjesë prej 20% të prodhimit global të gjysmëpërçuesve deri në vitin 2030, nga rreth 9% që ishte në vitin 2020.

Megjithatë, në një raport të publikuar në vitin 2025, Gjykata Evropiane e Audituesve vlerësoi se ky objektiv ka shumë pak gjasa të realizohet.

Ndërkohë, prodhimi global i mikroçipave mbetet i përqendruar në një numër të kufizuar kompanish dhe vendesh. Kompania tajvaneze TSMC prodhon aktualisht rreth shtatë në çdo dhjetë mikroçipa të prodhuar për kompani të tjera.

Çipat më të avancuar, të përdorur në sistemet e inteligjencës artificiale dhe telefonat inteligjentë të gjeneratës së fundit, prodhohen pothuajse tërësisht në Tajvan dhe Korenë e Jugut. Për këtë arsye, SHBA-ja, Evropa dhe Japonia po përpiqen të rrisin kapacitetet e tyre për të reduktuar varësinë nga këto tregje.

Mbështetësit e Aktit Evropian për Çipat argumentojnë se nisma ka ndihmuar në krijimin e një baze të re për zhvillimin e sektorit, pas dy dekadash rënieje të industrisë evropiane.

Platforma e re synon të ndërhyjë në një fazë tjetër të zinxhirit të prodhimit, atë të projektimit, duke krijuar kërkesë dhe ekspertizë brenda Evropës, në vend që përpjekjet të përqendrohen vetëm te ndërtimi i fabrikave.

Përmes kësaj strategjie, Bashkimi Evropian synon të forcojë ekosistemin e gjysmëpërçuesve, të bëjë zinxhirët e furnizimit më rezistentë ndaj krizave dhe të reduktojë varësinë teknologjike nga vendet e tjera.