Pagat e magjistratëve, 5 vite përplasje me qeverinë! Si nisi konflikti dhe pse u bllokuan rrogat

Konflikti mbi pagat në sistemin e drejtësisë ka arritur në kulm pas pesë vitesh përplasje. Mes përplaseshin qeveria, Kuvendi dhe magjistratët. Gjithçka nisi me ndryshimet ligjore të vitit 2021. Më pas u ndoqën vendimet e Gjykatës Kushtetuese. Kulmoi me bllokimin e rrogave në fillim të shtatorit.

**Si lindi përplasja për pagesat?**

Nisma e konfliktit u bë nga një raport i Kontrollit të Lartë të Shtetit i vitit 2019. KLSH gjeti se përllogaritja e pagave të gjyqtarëve nga Këshilli i Laltë Gjyqësor ishte e gabuar. Sipas tyre, magjistratëve u mbahet një pjesë e pagës, pasi nuk u njihej shtesa prej 14 000 lekësh. Kjo shtesë gëzohej si pagesë diplome drejtori në kryeministri.

Më pas, në vitin 2021, Parlamenti ndërhyri në ligj. I dha të drejtë llogaritjes së KLGJ-së, duke anashkalarë propozimet e KLSH-së.

Gjyqtarët e interpretuan këtë si një ulje page. Shihnin shkelje të nenit 138 të Kushtetutës, i cili mbron pavarësinë e gjyqësorit nga ndërhyrje të tilla. Për këtë arsye, në 2022 Unioni i Gjyqtarëve kërkoi shfuqizimin e ndryshimeve në Gjykatë Kushtetuese. Gjykata i dha të drejtë kësaj kërkese. I kërkoi Kuvendit të rishikonte ligjin.

Përgjigjja erdhi në 2023. Qeveria dhe Kuvendi vendosën një formulë të re me ndryshime të tjera ligjore. Paga e magjistratëve u lidh me 0.36% e pagës së Presidentit. Kjo pagë është 425 mijë lekë, duke arritur në rreth 153 mijë lekë. Ishte një rritje krahasuar me formulën e vjetër.

Formula e vjetër ishte bazuar në pagën e drejtorit në Kryeministri, që ishte 132 100 lekë. Megjithatë, për gjyqtarët kjo u konsiderua një ulje. Vetëm dy muaj më vonë, qeveria rriti pagat në administratën publike. Paga e drejtorit në Kryeministri shkoi në 231 mijë lekë. Magjistratët pretenduan se ndryshimi i referencës i kishte ulur pagat në raport me këtë nivel të ri. Kjo shkelte parimin e ruajtjes së vlerës reale të pagës.

**Çfarë propozuan magjistratët në Gjykatën Kushtetuese?**

Para Gjykatës Kushtetuese, gjyqtarët paraqitën dy alternativa. E para ishte rikthimi te referimi i pagës së drejtorit të drejtorisë së përgjithshme në Kryeministri. Bëhet fjalë për kategorinë II, klasa e parë. Aktualisht arrin në 236 425 lekë pas indeksimeve. Opsioni i dytë propozonte që referenca të mbetej paga e Presidentit. Koeficienti duhej të rritej në 0.543, që është rreth 54.3% e pagës së Presidentit. Përveç kësaj, çdo indeksim që bëhej te paga e drejtorit në Kryeministri do të aplikoohej. Ky koeficient e çonte pagën referuese në 230 775 lekë. Ishte thuajse në të njëjtën vlerë me alternativën e parë.

**Çfarë vendosi Gjykata Kushtetuese?**

Më 17 shkurt 2026, Gjykata Kushtetuese i pranoi pretendimet e magjistratëve. E bëri këtë edhe pse u kundërshtua nga legjislativi dhe ekzekutivi. Madje u kundërshtua nga qëndrimi i ashpër i Kryeministrit. Ajo shfuqizoi formulën e vitit 2023. Argumentoi se, edhe pse vlera absolute nuk duket më e ulët, në thelb ekziston një ulje e fshehtë e pagës reale.

"Gjykata sqaroi se paga aktuale e drejtorit në Kryeministri, me përfshirjen e shtesës për kualifikim, arrin në 231 000 lekë, ndjeshëm më e lartë se paga sipas ligjit të ri. Nëse Kuvendi nuk do të ndërhynte, paga e referencës do të ishte 78 000 lekë më e lartë." Gjykata la afat deri më 31 korrik 2026 për miratimin e një formule të re. Nuk zgjodhi një nga opsionet e propozuara nga gjyqtarët. Vendimin e la në dorën e Kuvendit.

**Cili është qëndrimi i qeverisë dhe Kuvendit?**

Kuvendi nuk veproi për pesë muaj. Vetëm një ditë para mbylljes së sesionit, më 30 korrik, mazhoranca socialiste depozitoi një draft. Ata propozojnë që përllogaritja të bëhet ende mbi pagën e Presidentit. Shtohet një koeficient i ri prej 0.38, nga 0.36 më parë. Kjo e çon pagën në 161 500 lekë. Është një rritje prej 8 500 lekësh të rinj.

Në relacionin shoqërues, propozuesit Aulona Bylykbashi dhe Admir Kadeli arsyetojnë disa gjëra. Me këtë koeficient ruhet balanca midis proporcionalitetit të pagave në sektorin publik. Gjithashtu shmangen pasojat e rënda për financat shtetërore. Sipas tyre, ruhet edhe hierarkia e pagave duke marrë parasysh faktorët e tjerë. Drafti pritet të diskutohet në seancën e radhës parlamentare.