Lidhjet mes politikës, klubeve dhe tifozëve: Madhërimi i Mlladiçit pa reagime dhe sanksione

Gjatë ditëve të fundit, kanali në Telegram i tifozëve të “Crvena Zvezda-s” është mbushur me përmbajtje që lavdërojnë kriminelin e dënuar të luftës, Ratko Mlladiq. Mesazhet e tyre shkojnë nga grafite në publik e deri te brohoritje emri.

Fotografitë e shpërndara tregojnë portretin e Mlladiqit në vende të ndryshme të Serbisë. Në disa prej tyre, burra mbajnë pishtarë të ndezur dhe një pankartë ku shkruan: “Gjeneral, lavdi e përjetshme”. Ditën e varrimit të tij në Beograd, një video shfaqte një grup burrash që brohorisnin emrin “Ratko Mlladiq”.

Më 6 shtator, gjatë një ndeshjeje në Beograd, u shfaq pankarta me fotografinë e Mlladiqit dhe mbishkrimin “Drejt Potoçarit”. Kjo frazë lidhet direkt me gjenocidin në Srebrenicë, ku u vranë më shumë se 8.000 boshnjakë, për të cilin Mlladiq u dënua me burgim të përjetshëm. “Crvena Zvezda” e shpërndau këtë imazh në rrjetet sociale.

As klubi serb as Federata e Futbollit e Serbisë nuk iu përgjigjën pyetjeve të Radios Evropa e Lirë (REL) për këtë çështje. Për gazetarin Fillip Shvarm, i cili hulumton lidhjet mes krimit, politikës dhe tifozëve, pas këtyre mesazheve qëndron pushteti në Serbi.

“Përmes formave të ndryshme të financimit, regjimi krijon një lloj ushtrie mbështetëse joformale nga radhët e tifozëve, të cilët njihen për dhunë”, thotë Shvarm. Ai shton se mesazhe të tilla shërbejnë edhe për të tërhequr votuesit e djathtë. “Regjimi nuk është deklaruar kundër tyre, që do të thotë se qëndron pas tyre.”

Dënimi i parë nga UEFA erdhi pas incidentit të 27 gushtit në Çeki, ditën kur vdiq Mlladiq. Atë ditë, tifozët shfaqën pankarta “Gjeneral, lavdi e madhe dhe mirënjohje” dhe brohoritën emrin e tij. UEFA i shqiptoi “Crvena Zvezda-s” 100.000 euro gjobë dhe i ndaloi shitjen e biletave për tifozët në ndeshjen e ardhshme si mysafire. Megjithatë, klubi vazhdoi të publikojë foto të pankartave në profilet e tij.

Rrjeti evropian Futbolli Kundër Racizmit (FARE) dhe UEFA nuk iu përgjigjën pyetjeve të REL-it nëse do të ndërmarrin hapa të tjerë. Qendra Memoriale Srebrenicë-Potoçari i ka kërkuar FARE-s të iniciojë pezullimin e Federatës së Futbollit të Serbisë.

Reagime nga autoritetet serbe mungojnë plotësisht. Policia dhe organet e drejtësisë nuk vepruan ndaj mesazhit “Drejt Potoçarit” në stadium. Ministri i Jashtëm i Bosnjës e përshkroi atë si “alarmin e fundit”. Kodi Penal serb parashikon sanksione për mohimin e gjenocidit, por kërkon që krimet të jenë vërtetuar me vendim të formës së prerë nga gjykatat serbe ose nga Gjykata Penale Ndërkombëtare.

I vetmi zyrtar që, sipas mediave, e braktisi stadiumin gjatë nderimit të Mlladiqit ishte Rasim Lajiq, presidenti i Partizanit dhe ish-ministër. Ai nuk iu përgjigj thirrjeve të REL-it. As Partia Progresive Serbe në pushtet nuk komentoi.

Madhërimi i Mlladiqit nuk është incidenti i vetëm. Në vitin 2023, tifozët shfaqën pankarta “Lavdi heronjve të Banjskës” në nderim të sulmuesve të Policisë së Kosovës. Një tjetër pankartë shprehte dëshirën “Kur ushtria të kthehet në Kosovë”. Mesazhe të tilla shihen si pjesë e një narrativi të vazhdueshme nga ekstremit i djathtë.

Lidhjet e forta mes pushtetit politik, klubeve të futbollit dhe tifozërive radikale krijojnë një mjedis ku veprime të tilla nuk Hasen pasoja. Madhërimi publik i një krimineli lufte vazhdon pa u penguar nga asnjë institucion shtetëror.