Blunami në SHBA dhe Zvërneci

Titulli: Blunami në SHBA dhe Zvërneci

Artikulli për rishkrim:

Nga Fatos Çoçoli

“Bluenami(cunami blu)” është një cilësim i përdorur nga mediat e majta në SHBA, për të karakterizuar zvogëlimin e vlerës së mbrojtur nga republikanët në Kongres, në krahasim me demokratë, ndaj Presidentit Donald Trump, në zgjedhjet e 4 nëntorit 2026, gjatë presidencës së tij.

Pyetja që shtrihet dhe që mund të shqetësojë disa aktorë është: a ndikojnë dobësimet politike të Trump në Kongres dhe në të ardhmen e dy investimeve strategjike për turizmin shqiptar? Kjo pyetje është të domosdoshme, ku në projektin e Sazanit është i përfshirë edhe dhëndri i Presidentit amerikan, Jared Kushner. Meqëve në Zvërnec lidhen investimet me interesat e dy vëllezërve miliarderë nga Katari, Moutaz dhe Ramez Al-Khayyat, që janë të lobuar nga Kushner?

Përgjigja është jo. Humbja e shumicës e repësuar të republikanët në mesin e mandatit të Trump nuk ka të bëjë me të ardhmen e dy projekteve private në Shqipëri.

Katër miliardë dollarë: një mundësi e jashtëzakonshme për ekonominë shqiptare

Shqipëria ka hyrë në një fazë ku turizmi ka marrë shndërrim në industri dhe në sektorin e një vendit. Xhiroja ishte 7,8 miliardë euro për vitin e kaluar, me 5,5 miliardë euro formale dhe 2,3 miliardë euro informale. Për këtë vit, rikthejë 9 miliardë euro, por kjo nuk ishte pasiguria e sjellë nga protestat e dhunshme të gjysmës së dytë të tetorit në Tiranë.

Megjithatë, rritja e ndjeshme e vizitorëve të huaj, zhvillimi i madhështimit dhe interesimi i investitorëve ndërkombëtarë kanë krijuar rastet për zhvillimin e ekonomisë tonë. Projektet në Sazan dhe Zvërnec kanë një rëndësi të veçantë në këtë kontekst. Ata do të ndryshojnë hartën turistike e Shqipërisë, nëse realizohen.

Përmasat financiare dhe ekonomike janë të jashtëzakonshme. Për dy projekte, vlera e deklaruar e investimit është rreth 4 miliardë dollarë. Këto investime shndërrojnë struktura turistike në nivel të lartë, zvillarin infrastrukturën mbështetëse, krijen mijëra vende të reja të punës dhe rriten kërkesën për produkte dhe shërbime nga bizneset shqiptare.

Në zënë të interesit për projektin në Zvërnec, dy sipërmarrësit, Moutaz dhe Ramez Al-Khayyat, janë vëllezër me origjinë siriane. Ata kanë ndërtuar një aktivitet të fuqishëm ekonomik në Katar dhe në tregjet ndërkombëtare. Ata drejtojnë kompaninë “Power International Holding (PIH)”, një konglomerat katar shumë i qëndrueshëm, me interesa në disa sektorë të ekonomisë. PIH ka ndërtuar pjesën më të madhe të strukturave sportive dhe turistike të mega-projektit “Katar Kupa e Botës 2022 në Futboll”.

Në Shqipëri, interesa e tyre lidhet me projektin të madh turistik në gadishullin e Zvërnecit, përmes strukturave të kompanive të rregjistruara në Shqipëri si “Albania Land Development” dhe “Zvernec South Adriatic Development sh.p.k.. Këto struktura korporative kanë nevojë për transparente në raport me pronësinë e përfundimtare, financimin, detyrimet kontraktore dhe përgjegjësit e seicilit investitor.

Rëndësia e këtij projekti nuk qëndron vetëm se kapitali i huaj do të sjellë në Shqipëri, por edhe se mund të tjera të tjerin një kategori turistësh me fuqi të lartë blerëse.

Në projektin për një resort turistik elitar në 8 përqind të ishullit të Sazanit, me vlerë të deklaruar deri 1,4 miliardë dollarë, investuesi është kompania “Affinity Partners”. Ajo është një kompani private e investimeve, e themeluar nga Jared Kushner, dhëndri i Donald Trump.

Projektet në Sazan dhe Zvërnec janë ekonomikisht të qëndrueshëm dhe institucionalisht të pavarur nga çfarëdo mbështetje politike.

Në dy vitet e fundit, gjatë presidencës së dytë të Donald Trup, Jared Kushner nuk ka mbajtur asnjë post zyrtar në administratën amerikane. Ai nuk duhet ngatërruar me të dërguarit zyrtarë të Presidentit, të cilët kanë kompetencë dhe përgjegjësi institucionale. Përfshirja e tij në iniciativa diplomatike apo këshillimore, si në procesin e paqes në Gaza ose në procesin për zgjidhjen e konfliktit të agresionit ushtarak të Putin në Ukrainë, nuk e shndërron atë në funksionar shtetëror dhe nuk përbën konflikt interesivic në SHBA ose në asnjë vend tjetër.

Nga moti i tretë, fakti që Kushner është dhëndri i presidentit amerikan dhe një investitor privat krijon një lidhje të dukshme mes interesave të biznesit dhe rrethit familjar të kreut të Shtëpisë së Bardhë.

Për Shqipërinë, investimi i Kushner ka një anë pozitive, sepse përfshirja e një fondi të njohur investimesh amerikan jep projektit të Sazanit një profil ndërkombëtar dhe tërheq kapital, partnerë, brende dhe operatorë turistikë shumë të rëndësishëm. Edhe lobimi i tij dhe i së shoqes Ivanka Trump, vajzës së Presidentit Trump për Zvërnecin, janë shumë të rëndësishëm për të njëjtë faktorët e mësipërm. Këto ekzistencë lidhin Shqipërinë me interesat investuese të dy investuesve miliarderë që kanë ndërtuar shumicën e mrekullisë së mjediseve sportive dhe turistike të Kupës së Botës 2022 në Katar.

Kjo është arsyeja pse si Sazani, edhe Zvërneci janë projekte ekonomikisht të qëndrueshëm dhe institucionalisht të pavarur nga mbështetja politike e cilësdo administracë amerikane.

Zhvillimet politike në SHBA janë të rëndësishme për Shqipërinë, por nuk kanë të bëjnë me faktorët realë që përcaktojnë suksesin e dy investimeve turistike strategjike tek ne, si në Sazan dhe në Zvërnec. Faktori kryesor që përcakton të ardhmen e këtyre investimeve është ecuria e turizmit tonë. Qetësimi i situatës dhe mungesa e protrestave të dhunshme në ditët e fundit në Tiranë përbëjnë një ogur të mirë për to.