Zvicra voton për neutralitetin, nisma për rregulla më të ashpra pritet të refuzohet

Zviceranët dalin të dielën në votim për një propozim që synon të sanksionojë në Kushtetutë neutralitetin tradicional të vendit. Nisma ka hapur debat të gjerë dhe ka nxjerrë në pah qasje krejt të ndryshme për kuptimin e neutralitetit në kushtet e tensioneve globale në rritje.

Sondazhet e fundit parashikojnë rrëzimin e saj. Dy matje të opinionit publik, të publikuara javën e kaluar, treguan se mbi 60 për qind e votuesve priren t'i përmbahen linjës së qeverisë dhe të shprehen kundër.

Neutraliteti mbetet shtyllë qendrore e identitetit politik zviceran. Megjithatë agresioni rus në Ukrainë e ka rindezur diskutimin se si duhet të pozicionohet Berna përballë konflikteve ndërkombëtare, raporton ABC24.AL.

Nisma u promovua nga lëvizja sovraniste “Pro Switzerland”. Ajo siguroi numrin e kërkuar të nënshkrimeve për ta çuar çështjen në referendum. Në thelb, mbështetësit kundërshtojnë rreshtimin e Bernës me paketën e sanksioneve ekonomike të Bashkimit Evropian kundër Rusisë.

Sipas propozimit, Kushtetuta duhet ta përkufizojë neutralitetin si “i armatosur dhe i përhershëm”. Teksti parashikon frenimin e çdo afrimi me NATO-n dhe ndalon pjesëmarrjen në aleanca ushtarake. Përjashtimi i vetëm do të ishte rasti i një sulmi të drejtpërdrejtë ndaj territorit zviceran.

Dokumenti kufizon edhe përdorimin e sanksioneve. Ato do të lejohen vetëm kur kërkohen nga Kombet e Bashkuara.

Mbështetësit thonë se këto ndryshime i japin neutralitetit qartësi dhe e bëjnë më të besueshëm. Ish-diplomati Jean-Daniel Ruch vlerëson se Zvicra u tregua tepër e rreptë ndaj Moskës, por më pak e prerë në rastin e Izraelit.

Moska, ndërkohë, e ka përshëndetur hapur nismën. Autoritetet ruse kanë kritikuar pjesëmarrjen e Zvicrës në sanksionet e BE-së dhe akuzojnë Bernën se po shkëputet nga tradita e neutralitetit. Për këtë arsye kundërshtarët e kanë etiketuar propozimin si “pro-rus”.

Qeveria federale dhe shumica në parlament e kundërshtojnë projektin. Sipas tyre një formulim kaq i ngurtë do të ngushtonte hapësirën e veprimit diplomatik në një kohë kur skena ndërkombëtare po bëhet gjithnjë më e ndërlikuar.

Ministri i Jashtëm Ignazio Cassis kujtoi se në histori neutraliteti është ushtruar me fleksibilitet. Ai theksoi se të jesh neutral nuk do të thotë të qëndrosh indiferent përballë shkeljeve të së drejtës ndërkombëtare.

Pothuajse gjithë spektri kryesor partiak e gjen nismën të papranueshme. E vetmja forcë e madhe që e mbështet që në fillim është Partia Popullore Zvicerane, SVP, e djathta populiste.

Mbështetësit paralajmërojnë se pa një përkufizim kushtetues vendi rrezikon të afrohet më tej me NATO-n. Sipas tyre kjo do të dobësonte rolin historik të Zvicrës si ndërmjetëse neutrale dhe si strehë për organizata e bisedime ndërkombëtare.

Tradita e neutralitetit zviceran nis në vitin 1516 dhe u njoh ndërkombëtarisht në vitin 1815. Votimi i së dielës do të tregojë nëse ky parim do të vazhdojë të zbatohet në mënyrë pragmatike apo do të kthehet në normë kushtetuese me kufij të prerë.

Po të dielën qytetarët do të shprehen edhe për një nismë tjetër. Ajo kërkon që shkalla e vetë-mjaftueshmërisë ushqimore të ngjitet nga 42 për qind në vitin 2024 në 70 për qind. /ABC24.AL/