Taksë për shtëpitë bosh: 1 në 5 banesa me konsum zero energjie! Po ndërtuesit që i mbajnë pa shitur?

Kryeministri Edi Rama ka bëjë një deklaratë rëndësie për taksima shtesë për shtëpitë e boshme në vend. Sipas tij, krijohet një dallim social i bardhë për shkak të rritjes së inflacionit dhe kostosës së jetesës. “Vendosja e një takse për pronarët që blenë apartamente dhe i mbajnë bosh, pa i dhënë në tregun e qirave, është nevojë”, tha ai gjatë një pronunciacioni i shtërëm.

Ndërtuesit që mbajnë pronë pa shitur për vite të shumta po shkaktojnë një problem të veçantë në breshërinë e banimit shqiptar. Të dhëna e NARES® për normën e vakancës së banesaveregjelmanë më tej se 25 për qind që nuk përdoren. Kjo normë është trizonëfishuar që nga 2001, që do të thotë se rritja e kësaj grupës është e deklaruar gjatë dekada.

Rrisja e kontratave familjare aktive me konsum zero për muaj u vënë në përmendë. Sipas OSHEE/FSHU, në dhjetor 2025 ishin 1,175,894 kontrata aktive, duke raportuar një porci nga 20,2 për qind i cili nuk kishte konsum. Këto të dhëna përshkruajnë një fenomen të mospërdorimit të banesave, e jo pak më tej se ato janë bosh.

Një kontratë me konsum zero nuk imponon që banësë jenë i bosh. Mund të jetë e përdoruar vetëm në periudha të kufizuara ose si pronë e dytë e punëtarit. Po ngjashëm, kontratat e pezulluara nuk përkthehen llogikisht në pronë bosh për shkak të mosdorimit.

Zonat bregdetare po luajnë një rol të rëndësëm në këtë problem. Vlora dhe Durrësi regjelmanë më të larta të vakancës, me përshtatshhmëri për 52 për qind dhe 44 për qind, përkatisht. Kjo u shpjegua thjeshtuese me karakterin se këto zona janë qëndrash për investime, pronë sezonalë, ose qira turistike, dhe nuk janë të gjitha përdorur gjatë gjithë vitit.

Analiza përfundimisht vështrua se problemi i banesave të boshme nuk është vetëm një çështje statistike, por një sfidë e strukturalë e kuëmbimit i politikave publique dhe ndërtimtës. Pasuria kapitali dhe zonat e investimit po konkurruan për këtë njerëz apo pronë, e bota shqiptare po mendon më tej se si të rrëfijë këtë paradox.