Shqipëria e para në tregun e BE sa i përket çmimit të shtrenjtë të blerjes së shtëpive

Blerja e një banese ka rrezervuar një sfidë të pamundur për qytetarët dhe familjet shqiptare. Çmimet e apartamenteve rriten me ritme shumë më të shpejta se të ardhurat. Kjo shënon nivele rekord të këtij fenomeni krahasuar me vendet e Bashkimit Europian.

Sipas përllogaritjeve të Eurostat, raporti mes çmimeve të banesave dhe të ardhurave të disponueshme për frymë në Shqipëri është rritur me 76.3% gjatë 2015–2025. Nëse një apartament i përgjigjej vjen afërsisht të ardhurave të 10 viteve gjatë njëqëdo viteve më parë, sot një qytetar duhet të shpenzojë rreth 17.6 viteve për të blerë të njëjtën pronë.

Indeksi i çmimeve të banesave të Bankës së Shqipërisë tregon se çmimet janë më shumë se trefishuar — rritje prej 214.4%. Të ardhurat e disponueshme bruto për frymë (sipas INSTAT) janë rritur me rreth 78.4%: nga 429 mijë lekë në vitin 2015, në 765 mijë lekë në vitin 2025.

Në kryeqytet, situata paraqitet edhe më e rënduar. Çmimi mesatar i shitjes së apartamenteve në Tiranë ka pësuar rritje drastike: rreth 860 euro/m² në 2015, aproximative 1,038 euro/m² në 2020, rreth 1,950 euro/m² në 2025, deri në 2,100 euro/m². Në tremujorin e parë, kjo coti ka arritur në 2,140 euro/m².

Për një apartament prej 100 metrash katrorë, vlera mesatare rritet nga rreth 86 mijë euro në 2015 në afro 195 mijë euro në 2025. Blerja përmes kursimeve nga puna e ndershme praktikisht është e pamundur pa kredit të lartë.

Edhe pse rritja e raportit ka prekur edhe vendet e BE-së, ku mesatarja u rrit me 6.8% gjatë së njëjtës periudhë, Shqipëria shënon shiftat më të larta në rajon dhe më gjerë. Vendbanimi jonë lë pas edhe Portugalisë, e cila mbante rekordin në BE me një rritje prej 60.8%. E ndjekur nga Holanda (34.3%), Hungaria (26.5%) dhe Spanja (24.5%).

Ekspertët theksojnë se ky tregues mat ndryshimin e përballueshmërisë në kohë, duke mos përfshirë kostot shtesë të kredive apo interesave bankare.