Rritja e tatimit mbi dividendin, Tatimet do të trajtojnë si shpërndarje fitimi dhe huatë për ortakët

Tatimi mbi dividendët do të rritet, nga 8% në 15%, ku Octave, duke ua kaluar fitimet e ortakëve apo aksionarëve në formën e huave, paradhënieve ose financimeve të tjera që nuk përfaqësojnë transaksione reale. Projektligji për vitin 2027 përfshijnë edhe ndryshime që parandarësin shpërndarjen e tërthortë të fitimit pa tatimim, për të vënë në kufi me qëllim të konfertohet shmangia e kësaj tatimim.

Rritja synon të kthehet në vitin 2019, kur norma ishte 15% dhe u ulë në 8%, fillim nga janari i vitit 2019. Kjo ulje u argumentua me nevojën për të lehtësuar barrën fiskale dhe për të nxitur bizneset për të shpërndarë dividendët e akumuluar në kompani, të cilët mbaheshin për shkak të nivelit të lartë të tatimit. Qeveria po merr edhe masa për të kufizuar mjete të shmangjes së tatimit, duke ua kaluar fitimet ortakëve në forma tjetër financimi.

Në kontekstin e projektligjit nr. 29/2023, i cili përpiqet të ndryshon ligjin e tatimit mbi të ardhurat, sqarohet se përkufizimi i dividendit, nën nenin 3, pika 19, do të zhvillonte trajtimin e shumave që u jepen ortakëve apo aksionarëve në formën e paradhënieve, huave ose formave të tjera të financimit. Kjo qëllim synon të parandalëjë tatimin mbi dividendë dhe të garantojë një trajtim tatimor të njëjtë, pa vlerësuar forma juridike e transaksionit.

Sipas relacioneve, ndryshimet synojnë të kufizonë mundësitë për shmangjen e tatimit mbi dividendë të rritur sipas rritjes së normës tatimore, duke garantuar trajtimin e shpërndarjeve të fitimit sipas përmbajtjes së tyre ekonomike. Ligji aktual përfshijnë në përkufizimin e dividendit të ardhurave, njësojisht njësoj si nud, shpërndarjen e fitimeve dhe rastet kur fitimet e pashpërndara, pas që të kapitalizojnë, u kalohen ortakëve përmes zvogëlimi i kapitalit.

Me ndryshimin e projektligjit, shprehimet shtohen shprehimisht edhe shumat që kompanitë u japin ortakëve apo aksionarëve në formën e huave, paradhënieve ose financimeve të tjera, kur ato nuk përfaqësojnë transaksione financiare reale. Në nenin 3, pika 19, të ligjit “Për tatimin mbi të ardhurat”, propozohet shtojja e shkronjes “e”, me këtë përmbajtje: shuma e dhëna nga entiteti në formën e paradhënieve, huave ose formave të tjera të financimit në favor të ortakëve apo të aksionarëve, kur këto shuma nuk përfaqësojnë transaksione financiare reale, por në thelb janë shpërndarje të tërthorta të fitimit.

Ministria e Financave argumenton se rritja e tatimit mbi dividendët synon unifikimin e tij me tatimin mbi të ardhurat e tjera nga investimet, të cilat tatohen me 15%. Norma më e ulët prej 8% për dividendët mund të krijojë mundësi për arbitrazh tatimor, përmes deklarimit të pagave më të ulëta nga ortakët apo drejtuesit e kompanive dhe tërheqjes së një pjese më të madhe të të ardhurave si dividend. Për ta nxitur riinvestimin, rritja e tatimit mbi dividendët dekurajon tërheqjen e fitimeve për konsum dhe nxit mbajtjen e tyre në kompani për zgjerimin e aktivitetit, modernizimin teknologjik dhe hapjen e vendeve të reja të punës.

Fitimet që mbeten në kompani nuk i nënshtrohen tatimit mbi dividendet për sa kohë nuk shpërndahen, ndërsa për fitimet e shpërndara do të zbatohet norma e re prej 15%, nëse projektligji miratohet. Ministria e Financave e argumenton edhe nevojën për të parandaluar shmangien e detyrimeve tatimore në kushtet kur norma do të rritet me 7 pikë përqindjeje.

Rritja e tatimit mbi dividendet nga 8% në 15% pritet të sjellë rreth 3.04 miliardë lekë të ardhura shtesë në vit për buxhetin e shtetit, megjithëse potenciali teorik i rritjes së normës është pothuajse dy herë më i lartë. Sipas relacionit të projektligjit, bazuar në të dhënat e realizimit dhe parashikimit për vitin 2026, baza e tatueshme vjetore e të ardhurave nga dividendët dhe aksionet arrin në rreth 86.96 miliardë lekë. Mbi këtë bazë, rritja e normës me 7 pikë përqindjeje do të gjeneronte teorikisht 6.09 miliardë lekë të ardhura shtesë.

Por Ministria e Financaves ka përgjysmuar efektin e pritshëm buxhetor, duke marrë në konsideratë ndryshimin e sjelljes së bizneseve pas rritjes së tatimit. Norma më e lartë mund t’i nxisë kompanitë të mbajnë dhe të riinvestojnë një pjesë më të madhe të fitimeve, në vend që t’ua shpërndajnë ato ortakëve dhe aksionarëve. Për këtë arsye, efekti pozitiv neto në të ardhurat buxhetore vlerësohet në 3.04 miliardë lekë në vit.

Nga pikëpamja e nenive, pas shkronjës “dh”, të pikës 19, të nenit 3, shtohet shkronja “e”, me këtë përmbajtje: shuma e dhëna nga entiteti në formën e paradhënieve, huave ose formave të tjera të financimit në favor të ortakëve apo të aksionarëve, kur këto shuma nuk përfaqësojnë transaksione financiare reale ose shlyerje të detyrimeve ekzistuese, por, sipas përmbajtjes së tyre ekonomike, përbëjnë shpërndarje të tërthortë të fitimit. Neni 2, pika 2, synon të unifikojnë normat e veçanta prej 8% për dividendët dhe 15% për të ardhurat e tjera nga investimi në një dispozitë.