Rama: Paketa e re për drejtësinë u hartua me ekspertizën e Italisë, Francës dhe Holandës

Paketa e re që ndërhyn në Kodin e Procedurës Penale u prezantua nga kryeministri Edi Rama. Ndërhyrja prek gati një të pestën e kodit në fuqi. Qëllimi është ndryshimi i logjikës së masave të sigurisë. Arrestimi me burg do të kufizohet. Parimi i proporcionalitetit në hetimin penal do të forcohet.

Një nga boshtet qendrore të kësaj reforme, sipas Ramës, është kultura e re e ndjekjes penale. Paraburgimi nuk mund të mbetet zgjidhja e parë për personin e dyshuar. Ai duhet të jetë mjeti i fundit në dorën e drejtësisë. Kjo qasje kërkon ndryshim mendësie.

Gjykatat, theksoi shefi i qeverisë, duhet ta nisin gjykimin nga liria. Fillimisht do të shqyrtohen masat më të lehta. Vetëm më pas do të vlerësohen ato më të rënda. Liria është parimi. Kufizimi është përjashtimi.

Në prezantim u dhanë edhe pragjet konkrete. Për veprat që dënohen deri në tre vjet heqje lirie nuk do të caktohen masa shtrënguese. Për veprat me marzh dënimi deri në pesë vjet nuk do të jepet arrest me burg. Kështu vizatohet qartë kufiri i ri.

Rama u ndal te përdorimi i shpeshtë i paraburgimit. Sipas tij, ky nuk është efekt i krijuar pas pavarësimit të gjyqësorit. Është trashëgimi e vjetër e sistemit. Është inerci e gjatë.

“Jemi shumë të qartë se kjo është një e keqe e hershme. Vijimësia e kësaj inercie negative na tregon se nuk kemi të bëjmë me një pasojë që ka lindur rishtas nga pavarësimi i pushtetit gjyqësor, por me një kulturë të vjetër varësie të drejtësisë dhe të kultit të forcës. Paraburgimi, sipas Kushtetutës dhe Konventës Evropiane për të Drejtat e Njeriut, duhet të jetë masa e fundit, ndërsa në Shqipëri është bërë qendra e gravitetit të procesit penal”, deklaroi kryeministri.

Ai e përshkroi paketën si një reformim tërësor të procedurës penale. Thelbi është që çdo veprim i pushtetit gjatë procesit të ketë mbështetje të qartë ligjore. Ai duhet të jetë proporcional me objektivin. Dhe duhet të kalojë në kontroll të plotë gjyqësor.

“Çdo ushtrim i pushtetit në procesin penal duhet të ketë një bazë të qartë në ligj dhe të jetë proporcional me qëllimin. Ai duhet t’i nënshtrohet kontrollit përmbajtësor dhe jo vetëm formal të gjykatës dhe duhet të prodhojë pasoja juridike kur tejkalon kufijtë e vet”, u shpreh Rama.

Vlerësim i veçantë shkoi për ekspertët. Kryeministri përmendi punën e specialistëve shqiptarë dhe të huaj. Ai veçoi mbështetjen e qeverive të Italisë dhe Francës. Gjithashtu evidentoi kontributin e profesorëve dhe magjistratëve nga Italia, Franca dhe Holanda.

“Duhet të ndalem këtu tek roli i paçmuar i skuadrës suaj dhe i juaji personalisht. Angazhimi i drejtpërdrejtë në këtë punë, nën drejtimin, disiplinën dhe integritetin e domosdoshëm europian që ju keni sjellë, është themelor për rezultatin që kemi sot. Mbështetja e çmuar e qeverive të Italisë dhe Francës na hapi dyert e një ekspertize të klasit të parë, ndërsa kontributi i profesorëve dhe magjistratëve italianë, francezë dhe holandezë i ka dhënë kësaj pakete thellësinë krahasuese që një reformë kërkon.”

Sipas Ramës, ekspertiza ndërkombëtare i ka dhënë projektit bazë krahasuese të fortë. Standardet evropiane janë referenca. Hapi cilësohet i rëndësishëm për konsolidimin e reformës në drejtësi. Garancitë për të drejtat e qytetarëve në procesin penal pritet të forcohen.

Sekretariati Teknik Shqiptar, tha ai, ka pasur vetëm rol koordinues në këtë volum të madh pune. Përmbajtja me mbi 100 nene është produkt i qindra orëve diskutime mes ekspertësh të traditave të ndryshme juridike. Gjithçka është ndjekur nga afër prej Këshillit të Europës. Ky i fundit ka certifikuar çdo fazë dhe dokumentin përfundimtar. Ai do të shërbejë si bazë për konsultimin publik.

“Ndërkohë që Sekretariati Teknik Shqiptar bëri vetëm koordinimin e kësaj pune shumë voluminoze, të 100 e kusur nenet e kësaj pakete janë fryt i qindra orëve punë dhe debateve ndërmjet ekspertësh që vijnë nga tradita të ndryshme juridike, nën vëzhgimin e rreptë të Këshillit të Europës, i cili ka certifikuar çdo hap dhe dokumentin përfundimtar që është përpara jush për t’u kthyer në një bazë të konsultimit publik. Nuk ka në ato 105 nene asnjë ‘ballomë alla-shqiptarçe’. Çdo zgjidhje është ballafaquar me Kushtetutën tonë, me vendimet e Gjykatës Kushtetuese, me vendimet njësuese të Gjykatës së Lartë, me jurisprudencën e Gjykatës së Strasburgut dhe me të drejtën e Bashkimit Europian”, theksoi Rama.

Ai shtoi se Këshilli i Europës e ka filtruar paketën në përputhje me Konventën dhe standardet evropiane. Vlerësimi është se projekti rrit transparencën e procesit. Njëkohësisht zgjeron realisht të drejtat e mbrojtjes.

“Këshilli i Europës e ka kaluar paketën në filtrin e Konventës dhe të standardeve europiane, duke e vlerësuar si një projekt që rrit transparencën e procesit penal dhe zgjeron realisht të drejtat e mbrojtjes. Kjo është për ne garancia më e mirë që po ndërmarrim një tjetër reformë modernizuese për sistemin e drejtësisë dhe europianizuese për shtetin shqiptar, ku procesi penal duhet të nisë nga zanafilla e lirisë dhe jo nga burgu si pikënisje”, u shpreh kryeministri Edi Rama.