Zviceranët përdorin ChatGPT-në në vend të avokatëve, gjykatat nën presion

Gjykatat zvicerane nën trysni nga dokumentet e gjeneruara me inteligjencë artificiale

Drejtësia në Zvicër po përballet me ngarkesë të shtuar për shkak të përdorimit masiv të inteligjencës artificiale. Parashtresat që mbërrijnë në gjykata janë bërë më voluminoze, shpesh pa fokus të qartë dhe në raste të caktuara me pasaktësi. Edhe pse kjo teknologji u jep qytetarëve mundësi të përfshihen më aktivisht në proceset gjyqësore, gjyqtarët paralajmërojnë se dosjet e prodhuara me IA po e vështirësojnë ndjeshëm punën e tyre.

Modelet si ChatGPT dhe platformat e ngjashme kanë shtuar punën për sistemin gjyqësor zviceran. Gjykatat kanë vënë re se gjithnjë e më shumë shkresa të ndihmuara nga IA po dorëzohen nga persona që nuk kanë avokat. Këto materiale zakonisht janë të gjata, jo fort të qarta dhe kërkojnë kohë të gjatë për t'u analizuar.

Disa gjykata në vend e kanë konfirmuar këtë prirje. Ato flasin për rritje të ndjeshme të ngarkesës.

Që prej momentit kur ChatGPT u bë i aksesueshëm gjerësisht, çdo qytetar mund të përgatisë brenda pak sekondash shkresa që tingëllojnë si të hartuara nga juristë. Kjo po reflektohet drejtpërdrejt në punën e përditshme të gjykatave. Ato tashmë trajtojnë një volum të lartë çështjesh, me mungesa në staf dhe me afate shqyrtimi që shpesh zgjasin.

Këshilli Gjyqësor i Freiburgut e përshkroi situatën në pranverë si një «mbingarkesë strukturore». Sipas tij, rastet e reja janë shtuar me rreth 16 për qind krahasuar me vitin 2021. Paralelisht janë rritur dosjet në pritje dhe është zgjatur koha e trajtimit të tyre.

Rritja e përgjithshme e çështjeve nuk i atribuohet automatikisht inteligjencës artificiale. Megjithatë, një sondazh i zhvilluar nga 20 Minuten në disa gjykata tregon një tjetër efekt. IA-ja po prodhon sasi të mëdha teksti shtesë dhe po i bën më të ndërlikuara procedurat veç e veç.

Në Bernë, Aarau dhe Lucern gjykatat flasin për parashtresa të tejzgjatura dhe jo gjithmonë të dobishme. Disa prej tyre përmbajnë citime vendimesh që nuk kanë asnjë lidhje me çështjen në shqyrtim.

Më e dukshme duket situata në Bernë. Aty letrat që dyshohet se janë krijuar me IA vijnë kryesisht nga individë pa mbrojtje ligjore. Gjykatat mendojnë se këto dokumente po krijojnë punë shtesë. Megjithatë nuk kanë ende një matje të saktë për peshën e kësaj ngarkese.

Problemi bëhet më akut në çështjet urgjente.

Gjykata e Qarkut të Cyrihut jep më shumë detaje. Ajo ende nuk mund të thotë nëse IA-ja po hap më shumë procese gjyqësore. Por vëren qartë se qytetarët pa avokat po dorëzojnë gjithnjë e më shpesh shkresa që duken të gjeneruara artificialisht.

Këto tekste mund të jenë korrektë nga ana gjuhësore dhe formalisht bindëse. Por shpesh janë tepër të hollësishme, përsëritëse dhe jo të përshtatura për rastin konkret. Në disa raste ato përmbajnë referenca të gabuara ose pa vlerë për praktikën gjyqësore.

«Përpjekja për përpunim rritet ndjeshëm në disa raste për shkak të kontributit të inteligjencës artificiale», thuhet në qëndrimin e Zyrës së Medias të Gjykatës së Qarkut të Cyrihut.

Sipas gjykatës, kjo prirje mund ta rrisë ndjeshëm vëllimin e punës. Kërkesat e shumta, aplikimet shtesë si ato për masa super të përkohshme në çështjet familjare, si dhe argumentet juridike me të meta duhet të verifikohen me kujdes.

Një shqyrtim i tillë pengon trajtimin efikas. Vështirësia ndihet më shumë kur çështjet kërkojnë zgjidhje të shpejtë. Përveç kësaj, palët mund ta ngadalësojnë procesin duke prodhuar shpejt dokumente me IA, pa shpenzuar shumë mund.

Megjithatë zhvillimi nuk ka vetëm anë negative. Parashtresat e paqarta apo me gjuhë ofenduese janë bërë më të rralla. Njerëzit që hasin vështirësi mund të marrin pjesë më me efikasitet në procedime, transmeton ABC24.AL.

«Gjuhë e sofistikuar, por që nuk e kap thelbin»

Prirje të ngjashme vërehen edhe në Gjykatën Civile të Basel-Stadt. Presidenti i saj, Patrik Müller, tregon se në fillim ishin kryesisht avokatët e zyrave të mëdha tregtare që dorëzonin parashtresa gjithnjë e më të gjata.

Prej rreth një viti edhe qytetarët e zakonshëm po përdorin gjithnjë e më shumë inteligjencën artificiale. Shkrimet e tyre shpesh «formulohen në një gjuhë të sofistikuar ligjore», por në disa raste e humbasin thelbin ose anashkalojnë pikat kryesore.

Müller raporton gjithashtu më shumë kërkesa për ndërmjetësim. Ai nuk ka prova se kjo lidhet drejtpërdrejt me IA-në, por nuk e përjashton mundësinë.

Edhe në dosjet ku palët më parë mezi reagonin, tani mbërrijnë deklarata të gjata. Kjo e rrit ndjeshëm volumin e punës dhe shton presionin mbi gjykatën.

«Pyetja është se sa gjatë mund të vazhdojmë ta përmbushim mandatin tonë. Ne jemi veçanërisht në rrezik në këtë drejtim në gjykatën civile», thotë Müller.

Ai ngre shqetësimin për aftësinë e gjykatës për të mbyllur çështjet brenda një kohe të arsyeshme.

«Bëhet fjalë për sa kohë mund të vazhdojmë ta përmbushim mandatin tonë, përkatësisht vlerësimin e çështjeve brenda një afati kohor të arsyeshëm. Ne jemi veçanërisht në rrezik në këtë drejtim në gjy