ABC24.al është gazeta dixhitale shqiptare që ofron lajme të besueshme, analiza të thelluara dhe reportazhe ekskluzive 24 orë në ditë.
Një botues shqiptar i së djathtës gjermane ia thotë Tiranës troç: për politikën gjermane Shqipëria është «krejtësisht pa rëndësi», «partneriteti»

**Botuesi shqiptar i të djathtës gjermane shënon të drejtat: Shqipëria «krejtësisht pa rëndësi» për Berlinin, partneriteti thjesht fjalë bosh**
**Intervistë / Albatros Rexhaj**
Berlin — Ledio Albani, botuesi që drejton shtëpinë Castrum nga kryeqyteti gjerman, nuk e mënjan fjalët. Në një intervistë të gjerë me revistën tonë, ai vërteton se, për politikën zyrtare të Gjermanisë, vendi i tij lindës mban peshë zero. «Partneriteti» që shpallet nga Tiranë dhe Berlin është, sipas tij, vetëm një etiketë e zbrazët. Në kohë që partitë ku shqiptarët kanë votuar masivisht po tërhiqen nga skena politike, Albani paralajmëron: raporti mes dy vendeve ndodhet para një krizë thelbësore.
Albani, 37-vjeçar, ka ndërtuar identitetin e tij ndërmjet Shkodrës, ku lindi më 1987, dhe hapësirës gjermanofolëse. Rritje në Gjermani, jetë të rritur në Austri, martesë me një grua nga Shën Petersburgu dhe fëmijë të shkollës anglishtfolëse. «Në shtëpinë tone fliten disa gjuhë», thotë me një qeshje të lehtë. Megjithatë, kthesa biografike nuk e bëjnë të ndalë atje. Ai e quan shtëpinë botuese *Castrum* — emër i marrë nga latinishtja për kampin e legjionit — dhe revistën *Fiume*, referencë drejt pushtimit të qytetit adriatik nga legjionarët e D’Annunzio më 1919. Emrat nuk janë të rastësishëm. Shpjegojnë një ambicion kulturor që, sipas botuesit, shkon larguesisht përtej librave.
Themelimi i Castrum-it në Vjenë më 2021 dhe transferimi i tij në Berlin verën e vitit të kaluar shënuan një lëvizje të llogaritur. Katalogu përfshin Maximilian Krah, deputet të AfD-së në Bundestag, Hans-Thomas Tillschneider, nënkryetar të parlamentit të Saksonisë-Anhalt, dhe Iddo Netanyahu. Në Panairin e Librit të Frankfurtit, kur u pyetën kush janë ata të Castrum-it, përgjigja u shpall me drejtësi: «Ne jemi të djathtët e mirë.»
Dërguam katërmbëdhjetë pyetje me shkrim. Synimi: të kuptojmë si duket Berlini zyrtar në sytë e një shqiptari që e njeh nga brenda Gjermaninë tjetër — ajo që sot kryeson parlamentin e një landi dhe nesër mund të ulejë në qeveri. Dëshironim të dimë gjithashtu çfarë mendon kjo Gjermaní për shqiptarët dhe për Kosovën. Përgjigjet i jepim të plota.
***
**Mes Shkodrës dhe hapësirës gjermanofolëse**
— Ju jeni formuar në mesin e dy botash. Sa shqiptare dhe sa gjermane është bota juaj e brendshme? Si e vëzhgoni mjedisin intelektual ku keni afirmuar? A jeni pjesë e tij natyrshëm apo origjina mbetet filtri i vetëm përmes të cilit tjerë ju përkufizojnë?
— Pyetja prek themelin e epokës sonë, — fillon Albani. — Lindje në Shqipëri, rritje në Gjermani, jetë të madhe në Austri. Gruaja nga Rusija, fëmijët në shkollë anglishtfolëse. Në shtëpinë tonë rrjedhin disa gjuhë. Unë besoj fort në identitete, rrënje, tradita, trashëgimi. Pra, e ndiej veten natyrshëm pjesë të botës shqiptare. Por besoj edhe se ne, pikërisht për rrethanat historike, kemi një prirje të shtrirë drejt jashtme. Këto kthesa na vijnë më lehtë se popujve të tjerë. Në rastin tim vlen në masë të madhe, por vlen edhe për shumë bashkatdhetarë.
***
**Shkrimtari dhe botuesi**
— Letërsia që e kërkoni ajo është larg shijve mbizotëruese. Çfarë gjeni dhe çfarë ju mungon në kulturën gjermanofolëse të sotme? Ku vendoset letërsia shqiptare në këtë hartë? A ka autorë që meritojnë debat letrar gjerman dhe pse nuk e kanë fituar ende?
— Po, është e saktë, me një rezervë, — thekson Albani. — Gjëratë e reja_definohen pothuajse gjithmonë si antitezë të ekzistueshme. Në kulturën gjermanofolëse të kohës sonë ka qenë për gjysmëshekuj një prirje drejt uniformitetit. Vetëm tani, dhe ngadalë, kjo fillon të thyhet. Ndoshta ne, me Castrum-in, luajmë një rol në këtë drejtim.
Në botën shqiptare situata është më e ndërlikuar. Rebelimi zhvillohet në dy nivele: fryma e kohës nga njëra anë, kulturat evropiane më të mëdha si kundërpeshë nga ana tjetër. Të mbrohesh ndaj tyre dhe të krijosh diçka autentike është tepër e vështirë. Për fat të keq, arrihet rrallë. Dëshira për të përfshirë, sidomos në fushë kulturore, prodhon shpesh imitime të një kulture evropianoperëndimore që vetë është në rënie. Kundërkulturat autentike lindin jashtë vëmendjesë mainstream, si në Evropë ashtu edhe në Shqipëri.
— Keni thënë se rruga juaj kalon përmes rrymës kryesore dhe synoni të pushtoni. Çfarë dëshironi të pushtoni? A është Castrum projekt letrar, filozofik apo kulturor me ambicione politike?
— Castrum filloi si shtëpi botuese. Ky është thelbi dhe do të mbetet thelbi. Por projektet e tilla janë organizma të gjallë; zhvillohen shpesh në mënyra të paparashikuara. Më vonë, me themelimin e revistës FIUME, veprimtaria publicistike dhe prodhimi i librave u ngritën në një sferë më të gjerë kulturore, madje politike. Ndoshta tani nuk mund të ndodhë ndryshe.
Fjala «pushtim» nuk ka të bëjë vetëm me sferën publicistike; nënkupton një fushë që shkon përtej saj. Megjithatë, për mua është thelbësore të theksoj: të gjitha këto gjëra organizohen duke u nisur nga parësia e kulturës. Ne nuk duam të merremi drejtpërdrejt me politikën ditore, por ta synojmë politikën nga një pozitë kulturore mirëfilltë dhe, me kënaqësi, ta pushtojmë atë.
— Keni përkthyer Ezra Pound-in dhe keni emëruar revistën Fiume. Të dy figurat bashkojnë arritje artistike me histori politike të komprometuar. Çfarë ju tërheq tek ata? A besoni se arti mund të ndahet plotësisht nga bindjet politike të krijuesit?
— Të dy figurat, si Pound-i ashtu edhe D’Annunzio, kërkojnë njëfarë shpjegimi nd...
Shkruar nga
Redaksia ABC24
Artikujt e firmosur "Redaksia ABC24" përgatiten nga desku qendror i lajmeve — ekipi që mbulon lajmet 24 orë në 7 ditë. Sinjalet e lexuesve, lajmet e minutës së fundit dhe kërkesat për korrigjim kalojnë të gjitha nga kjo tryezë redaksie, ku çdo tekst rishikohet kolektivisht para publikimit.
Diskutimi
Komentet miratohen nga redaksia para se të shfaqen.