Shqipërinë e dëmton dhuna dhe televizionet që e glorifikojnë…!

Titulli: Shqipëria e dëmton dhunën dhe televizionet që e glorifikojnë…

Artikulli rishkruar nga Prof. Asoc. Dr. Pëllumb Karameta

Në Shqipëri, dhuna politike nuk mjafton më të ushtrohet në shkallë heroike. Për të paraqitur si akt të arritshëm, pastaj inxhinierit: filmohet, transmetohet, komentohet dhe, nëse ishte e nevojshme, duartrokit. Prapa një molotov i heshtur ndaj një institucioni nuk është vetëm një lajm; në spektaklin politik, ka mundësi që bëhet dëshmi trimërie.

Autori merr protagonizëm, mëtuesi i pushtetit çeloni argumentin dhe televizioni prodhon pamjet e mbrëmjes. Të gjithë përfshirësin në spektakl, përveç Shqipërisë.

Informimi për dhunë është detyrë e medias. Glorifikimi i saj është gjë tjetër. Kur agresioni shfaqet si heroizëm dhe shkatërrimi si meritë politike, dëmi nuk kufizohet të qetësohet vetëm nga xhamat e thyer.

Glorifikimi i dhunës e shndërron agresionin në vlerë.

Dhuna politike bëhet rrezikshme kur nuk dënohet por admirohet. Vandalizmi quhet rezistencë. Agresioni quhet guxim. Shkelja e ligjit quhet heroizëm. Jashtë anës së aktes së dhunës, kudo po vlen re e një figurin politik që e justifikon dhunën dhe agresioni pagëzohet me një emër më fisnik.

Kështu, ndryshon shkalla e vlerave. Qytetari që argumenton duket i pafuqishëm. Ai që hedh molotovin bëhet protagonist. Një shoqëri që duartroket agresionin nuk po nderon guximin qytetar. Po mëson të ngatërrojë forcën e argumentit me forcën e forcës.

Kur trimëria matet me lartësinë e flakëve, demokracia humbet kuptimin e saj.

Demokracia ka mekanizma për zgjidhjen e kundërshtive politike. Dialogu, marrëveshjen, votimin dhe protestën paqësore janë vijat e shërbyes. Dhuna nuk është mekanizëm alternativ; është cenim i rregullave që jepen për të kuptuar ato.

Kur molotovi paraqet si mjet për ndryshimin e pushtetit, qytetari i përcellet mesazhi se argumenti nuk vlen dhe se vota mund të anashkalohej. Por televizioni nuk është vetëm mbështetje elektorale; as numri i protestuesve nuk mund të zëvendësojë numrin e votuesve.

Në Shqipëri, pushteti parlamentar përcaktohet me vota çdo katër vjet. Në spektaklin televiziv, molotoviet e numërohen çdo mbrëmje.

Glorifikimi i dhunës dobëson autoritetin e ligjshmërisë.

Institucionet publike nuk janë pronë e qeverisë së radhës. Ato përshkruhen qytetarëve, përfshirë ata që protestojnë kundër saj. Djegia e një automjeti ndaj policisë apo sulmi ndaj një ndërtese publike nuk ndëshkon vetëm pushtetin; cenon rendin juridik që duhet të mbrojë të gjithë.

Sulmet me molotovë kanë përfshirë edhe seli në Tiranë. Seli nuk është institucion shtetëror, por sulmi ndaj saj mbetet akt dhune, pavarësisht kundërshtimit politik ndaj asaj pjesë.

Ligji nuk mund të zbatohet sipas simpatese së partiashme. Dhuna e protestuesit nuk justifikohet nga pakënaqësia ndaj qeverisë. As përdorimi i paligjshëm i forcës nga policia nuk justifikohet nga detyra për ruajtjen e rendit. Nëse ligjshmëria varet nga kush e ushtron dhunën, nuk kemi më parim; kjo është tij tifozëri.

Glorifikimi i dhunës saboton edukimin qytetar.

Në shkollë dhe në universitet, nxënësit e studentët mësojnë të argumentojnë, të dëgjojnë mendimin ndryshe, të bashkëpunojnë dhe t’i zgjidhin konfliktet pa dhunë. Jashtë tyre, spektakli politik mund të ofrojë një mësim tjetër: ai që arsyeton pret radhën; ai që shkatërron merr mikrofonin.

Kjo kundërthënie dobëson edukimin qytetar. Jo sepse çdo i ri që sheh dhunë do ta imitojë, por sepse përsëritja e glorifikimit mund të bëjë agresionin të duket i pranueshëm.

Pastaj kërkohemi që shkolla dhe universiteti të formojnë qytetarë demokratë, ndërsa një pjesë e debatit publik shpërblen sjelljen e kundërt. Dhe habitemi pse të rinjtë nuk i besojnë dialogut?

Glorifikimi i dhunës krijojë kosto të shumta për ekonomie dhe shoqëri.

Çdo automjet i djegur, çdo institucion i dëmtuar dhe çdo hyrje për riparimin e pasojave ka një faturë. Ajo nuk paguhet nga komentatorët që admirojnë spektaklin; shpesh paguhet nga taksapaguesit. Kur dhuna glorifikohet, rreziku i përsëritjes së saj shtohet dhe bashkë me të edhe fatura që paguan shoqëria.

Por kostoja nuk mbaron te dëmet materiale. Pasiguria e përsëritur mund të dëmtojë veprimtarinë ekonomike, besimin e investitorëve dhe imazhin e vendit.

Glorifikimi krijojë edhe një mekanizëm nxitës. Dhuna prodhon pamje. Pamjet prodhojnë audiencë. Audienca prodhon protagonizëm politik. Protagonizmi mund të nxisë përsëritjen. Në këtë qark, përfitimi është i menjëhershëm. Dëmi shpërndahet te qytetarë. Ata nuk hedhin molotovë; por paguajnë faturën e tyre.

Glorifikimi mediatik e kthejë dhunë në kapital politike.

Shqipëria kërkon të anëtarësohet në Bashkimin Europian. Kjo kërkon jo vetëm përmbushje kriteresh juridikë dhe institucionale, por edhe konsolidim të kulturës demokratike. Besimi i partnerëve ndërtohet edhe mbi aftësinë e një vendi për t’i garantuar konkurrencë politike pa dhunë.

Protesta paqësore është shprehje e demokracisë. Dhuna politike nuk bëhet dëshmi demokracie vetëm sepse ushtrohet nga opozita. Kur shkatërrimi paraqet si mënyrë legjitime e konkurrencës politike, vendi përcjell një mesazh shqetësues për aftësinë e tij për t’i zgjidhur konfliktet brenda institucioneve.

Partnerët ndërkombëtarë nuk kanë përshkruar të zgjedhin mes qeverisë dhe opozitës për të kundërshtuar dhunën. Edhe Shqipëria nuk duhet ta bëjë këtë zgjedhje.

Media ka detyrimin të raportojnë protestat, përfshirë përplasjet dhe shkeljet e ligjit. Por informimi për dhunë nuk është glorifikim i saj. Problemi fillon kur agresioni shfaqet si trimëri, ndërsa thirrjet për dhunë trajtohen si retorikë e zakonshme politike.

Në debatet televizive, dëgjuar janë deklarata si «Ka ardhur koha për luftë civile» apo «Ulsi Manja duhet pushkatuar», si edhe thirrje për djegien e selive partiake. Transmetimi i tyre nuk përbën vetvetiu glorifikim. Rëndësia ka nëse moderatori i kundërshton, i vendos në kontekst apo i lë të kalojnë si qëndrime të pranueshme.

Pse disa televizione i japin dhunës pamjen e heroizmit? Spektakli tërheq audiencë; afërsia politike mund të zbehë gjykimin kriti.