SHBA-të kërcënojnë BE-në me hakmarrje për preferencën evropiane në buxhetin e BE-së

Shtetet e Bashkuara kanë paralajmëruar Bashkimin Evropian se mund të ndërmarrin masa hakmarrëse nëse Brukseli nuk heq dispozitat që favorizojnë produktet e prodhuara në Evropë në buxhetin e ardhshëm shumëvjeçar të BE-së.

Paralajmërimi amerikan është bërë në një dokument të dërguar ligjvënësve evropianë dhe të siguruar nga Euronews. Në qendër të mosmarrëveshjes është fondi i ri evropian për konkurrueshmërinë, pjesë e propozimit për buxhetin e BE-së për periudhën 2028–2034.

Komisioni Evropian ka propozuar një Fond Evropian të Konkurrueshmërisë prej 409 miliardë eurosh, i cili do të financojë fusha strategjike, përfshirë teknologjitë e pastra, transformimin digjital, shëndetësinë, bioteknologjinë, bujqësinë, mbrojtjen dhe hapësirën.

Sipas dokumentit amerikan, zgjerimi i rregullave që favorizojnë kompanitë dhe produktet evropiane, veçanërisht në fondet e mbrojtjes, mund të ndikojë në bashkëpunimin SHBA–BE, transmeton ABC24.AL.

Uashingtoni paralajmëron se, nëse këto masa zgjerohen më tej, do të shqyrtojë një sërë kundërmasash, përfshirë heqjen e përjashtimeve ekzistuese nga rregullat “Buy American” dhe disa përjashtime që lidhen me marrëveshjet reciproke të prokurimit në mbrojtje me 19 nga 27 shtetet anëtare të BE-së.

Ligji amerikan “Buy American” kërkon që qeveria federale, përfshirë Departamentin e Mbrojtjes, t’u japë përparësi produkteve të prodhuara në SHBA në kategori të caktuara të prokurimit publik. Disa vende evropiane kanë aktualisht përjashtime, veçanërisht në fushën e mbrojtjes.

Në dokumentin e saj, administrata amerikane argumenton se preferenca evropiane mund të pengojë “partneritetin” dhe “bashkëpunimin” me SHBA-në.

Uashingtoni i ka bërë thirrje BE-së të shqyrtojë një model “Made with Europe”, ndërsa për sektorin e mbrojtjes propozon një qasje “Made in NATO”, që do të lejonte një bazë më të gjerë industriale brenda aleancës.

Mosmarrëveshja e fundit lidhet edhe me tensionet e krijuara pas iniciativave të BE-së për forcimin e industrisë evropiane të mbrojtjes.

Programi Security Action for Europe, i krijuar në vitin 2025, kishte shkaktuar tashmë debate mes Uashingtonit dhe Brukselit për rregullat që favorizojnë blerjet e përbashkëta të armëve dhe pajisjeve ushtarake të prodhuara në Evropë.

Qasja “Made in Europe” është mbështetur edhe nga Franca dhe Komisioni Evropian përmes disa nismave të miratuara ose propozuara gjatë vitit të fundit, me synimin për të forcuar kapacitetet industriale të BE-së dhe për të reduktuar varësinë nga furnizuesit e huaj.

Përplasja e fundit vjen në një periudhë kur marrëdhëniet tregtare mes SHBA-së dhe BE-së janë përballur me mosmarrëveshje të përsëritura.

Që nga fillimi i mandatit të dytë të administratës Trump, palët janë përplasur për tarifat, rregulloret mjedisore dhe ligjet digjitale evropiane, të cilat Uashingtoni i ka konsideruar në disa raste si barriera jotarifore.

Marrëveshja tregtare e arritur në korrik 2025 ishte synuar nga Komisioni Evropian si një hap drejt stabilizimit të marrëdhënieve transatlantike. Megjithatë, debati për industrinë evropiane, mbrojtjen dhe qasjen në fondet publike tregon se mosmarrëveshjet ekonomike mes dy aleatëve vazhdojnë. /ABC24.AL/