Rusia dhe talibanët po afrohen gjithnjë e më shumë, çfarë përfiton secila palë?

Afroimi mes Moskës dhe talibanëve thellohet, secila palë ndjek interesat e veta

Ministri i Brendshëm rus Vladimir Kolokoltsev mbërriti këtë javë në Islamabad. Ishte vizita e parë zyrtare në këtë nivel për një drejtues të çështjeve të brendshme ruse. Udhëtimi nxjerr në pah shqetësimin në rritje të Moskës për sigurinë në krahun jugor rajonal.

Vizita zgjati katër ditë. Ajo erdhi vetëm pak ditë pas Konsultimeve të Formatit të Moskës për Afganistanin. Në atë forum mblidhen Rusia, Kina, India dhe Irani.

Gjatë takimit u shënua një përplasje e hapur. Përfaqësuesit e Pakistanit dhe ata të talibanëve shkëmbyen akuza. Secila palë fajësoi tjetrën se strehon militantë që rrezikojnë stabilitetin përtej kufijve.

Në deklaratat zyrtare, Moska dhe Islamabadi folën për forcim të lidhjeve dypalëshe. Analistët e lexojnë ndryshe vizitën. Sipas tyre, në qendër është frika e Moskës nga Provinca Khorasan e Shtetit Islamik, e njohur si IS-K.

IS-K është degë e Shtetit Islamik. Grupi njihet për sulme të bujshme. Ndër to përmenden shpërthimi në aeroportin e Kabulit në vitin 2021, shpërthimet në Kerman të Iranit në 2024 dhe sulmi në sallën e koncerteve Crocus City Hall në Rusi po atë vit.

Ndërsa Moska po zgjeron kanalet diplomatike me Kabulin për të frenuar IS-K, talibanët kërkojnë diçka tjetër. Ata synojnë pajisje ushtarake ruse, përfshirë dronë. Qëllimi është krijimi i një kundërpeshe ndaj ish-aleatit të tyre, Pakistanit.

Hapja gjithnjë e më e madhe e Moskës ndaj talibanëve ka sjellë kritika ndërkombëtare. Në fokus janë kufizimet e rënda që grupi ka vendosur ndaj të drejtave të grave dhe ndëshkimi i ashpër ndaj kundërshtarëve politikë.

“Ngrohja e marrëdhënieve mes Moskës dhe Kabulit nuk përbën një aleancë të re, por një riorganizim rajonal me disa shtresa”, tha Omar Samad. Ai është studiues i lartë në Këshillin Atlantik dhe ka shërbyer si ambasador i Afganistanit në Kanada e Francë gjatë qeverisjes së mëparshme.

“Rusia siguron një zonë tampon afgane me kosto të ulët, në krahun e cenueshëm të Azisë Qendrore”, i tha Samad Radios Evropa e Lirë. “Një bashkëpunim i tillë mund ta ndihmojë Moskën të frenojë kërcënimet nga Shteti Islamik-Khorasan, dega rajonale e Shtetit Islamik dhe rivalja ideologjike e talibanëve”, shtoi ai.

Shqetësimi rus për IS-K u artikulua edhe në maj. Kreu i Shërbimit Federal të Sigurisë, Aleksandr Bortnikov, paralajmëroi se grupi po rekruton shtetas nga Azia Qendrore dhe punëtorë migrantë brenda Rusisë.

Në korrik 2025 Rusia bëri një hap të pazakontë. U bë shteti i parë që njohu zyrtarisht qeverinë talibane. Deri tani mbetet i vetmi me këtë vendim.

Qasja e sotme ndryshon nga vitet 1990. Atëherë Moska furnizonte me armë forcat që luftonin kundër talibanëve. Tani e pranon prezencën e islamistëve militantë si realitet politik. Synimi është mbrojtja e interesave të sigurisë në Azinë Qendrore, sidomos përgjatë kufirit verior të Afganistanit.

Në maj, në Moskë u nënshkrua një marrëveshje mes sekretarit të Këshillit të Sigurisë së Rusisë Sergei Shoigu dhe ministrit taliban të Mbrojtjes Mohammad Yaqoob. Bëhet fjalë për bashkëpunim ushtarako-teknik. Kushtet e plota nuk u bënë publike. Yaqoob tha se fokusi ishte riparimi dhe mirëmbajtja e armatimeve me origjinë ruse që ndodhen tashmë në Afganistan.

Një studim i vitit 2025 në revistën Journal of Asian Security and International Affairs e shpjegon këtë afrim. Autorët Tatiana Belousova dhe Raghav Sharma e shohin si rivlerësim pragmatik të interesave ruse të sigurisë. Në qendër, sipas tyre, qëndron kërcënimi nga IS-K.

Por përparësitë e dy palëve nuk përputhen plotësisht. Për Moskën prioritet mbetet lufta kundër terrorizmit. Talibanët kërkojnë mbështetje ushtarake për të forcuar mbrojtjen. Veçanërisht i druhen sulmeve ajrore pakistaneze.

Pas kthimit nga Moska në fund të majit, Yaqoob dha një mesazh të fortë. Ai tha se Pakistani së shpejti nuk do të guxojë më të godasë territorin afgan. Në të njëjtën kohë theksoi se marrëveshja me Rusinë nuk është pakt i mbrojtjes së ndërsjellë.

Përplasjet në kufi janë të shpeshta. Forcat pakistaneze dhe ato talibane janë ndeshur vazhdimisht përgjatë vijës kufitare. Tensionet u acaruan pas sulmeve ajrore pakistaneze mbi Kabulin dhe zona të tjera në tetor 2025. Pakistani kishte goditur brenda Afganistanit edhe në mars dhe dhjetor 2024. Sulme dhe kundërveprime pati sërish gjatë vitit 2026.

Pakistani, që për dekada ka mbështetur talibanët afganë, akuzon Kabulin për strehimin e Tehrik-e Taliban Pakistan, i njohur si TTP apo talibanët pakistanezë. Ky grup islamist militant ka ndërmarrë sulme vdekjeprurëse ndaj forcave të sigurisë dhe civilëve në Pakistan. Talibanët afganë e mohojnë akuzën.

Për Moskën, megjithatë, boshti mbetet antiterrorizmi. Raportime të fundit flasin për ndihmë më të drejtpërdrejtë ruse për forcat talibane.

Në qershor, Afghanistan International, duke cituar dy burime brenda Ministrisë talibane të Mbrojtjes, raportoi se Rusia po ndihmon për financimin, trajnimin dhe pajisjen e një njësie të re speciale. Bëhet fjalë për një formacion me 8.000 trupa.

Njësia njihet si Njësia Hibati. Sipas raportimeve, ajo do të veprojë kundër IS-K dhe do të ndihmojë në sigurimin e kufirit me Pakistanin.

“Moska flet publikisht për një kërcënim të madh terrorist që vjen nga territori afgan, ndërkohë që thellon marrëdhëniet me talibanët”, shkroi analisti gjeopolitik