“Rrezikojnë hetimet”, Prokurorët reagojnë të shqetësuar për ndryshimet në Kodin e Procedurës Penale

Prokurorët alarmojnë për ndryshimet në Procedurën Penale: Hetimet rrezikojnë të dobësohen

Shoqata e Prokurorëve ka reaguar me shqetësim ndaj projektit për ndryshimin e Kodit të Procedurës Penale. Sipas saj, ndërhyrjet e propozuara mund të ulin ndjeshëm efikasitetin e hetimeve dhe të ndjekjes penale.

Në qëndrimin e bërë publik, organizata thekson se çdo ndërhyrje në Kod duhet të mbajë balancën e duhur. Bëhet fjalë për ekuilibrin mes garancive për të drejtat e njeriut dhe nevojës për hetime të efektshme. Këto të fundit, nënvizon Shoqata, janë thelbësore për mbrojtjen e viktimave dhe të interesit publik.

Prokurorët paralajmërojnë se drafti aktual mbart disa rreziqe. Ai mund të copëtojë kompetencat hetimore dhe të ngushtojë instrumentet ligjore për gjetjen e provave. Pasojat do të ndjehen më fort në dosjet e korrupsionit dhe krimit të organizuar, ku efektiviteti i ndjekjes penale është vendimtar.

Sipas Shoqatës, prokurori si magjistrat i pavarur ka detyrën të kryejë hetime të plota dhe të gjithanshme. Kjo nënkupton mbledhjen e provave si për fajësinë, ashtu edhe për pafajësinë. Për ta ushtruar këtë rol nevojiten mjete hetimore efikase, gjithmonë nën kontrollin e gjykatës dhe me garanci për të drejtat e individit.

Ndërhyrjet që prekin boshtin e procedimit penal, vlerëson organizata, nuk mund të bëhen pa analiza të thelluara. Praktika duhet studiuar me kujdes dhe ndikimi i ndryshimeve duhet matur plotësisht. Kombinimi mekanik i zgjidhjeve nga modele të ndryshme, pa respektuar arkitekturën institucionale shqiptare, krijon paqartësi. Një qasje e tillë rrezikon të prodhojë një sistem atipik. Çdo ndryshim, thekson Shoqata, duhet të çojë përpara standardet e Reformës në Drejtësi. Kjo kërkon ruajtjen e rolit drejtues të prokurorit në hetim dhe të kontrollit gjyqësor si garanci shtesë për ligjshmërinë.

Një tjetër pikë kritike lidhet me fazat e hershme të procesit. Zbulimi i plotë i provave që në fillim, kufizimi i masave të sigurimit personal dhe vështirësitë për zgjerimin e hetimit drejt fakteve të reja të ndërlidhura, mund të dëmtojnë ruajtjen e provave. Gjithashtu cenohet sekreti hetimor dhe vetë frytshmëria e hetimit. Kjo vlen sidomos për çështjet e korrupsionit dhe krimit të organizuar.

Shoqata ndalet edhe te pavlefshmëria e akteve dhe papërdorshmëria e provave. Sipas saj, ato duhet të vlerësohen sipas peshës së shkeljes dhe efektit konkret mbi provën apo të drejtat e mbrojtjes. Ato nuk duhet të shndërrohen në pasoja automatike që rrëzojnë të gjithë çështjen penale.

Në fund, Shoqata e Prokurorëve kërkon një proces konsultimi real dhe gjithëpërfshirës. Debati profesional ka nevojë për kohë të mjaftueshme. Organizata mbetet e angazhuar për të vijuar analizën e thelluar të projektligjit.