Qeverisja me votë nuk rrëzohet nga molotovët dhe gurët!

Fatos Çoçoli

Dhuna e djeshme, edhe kur veshet me emrin „kombëtar“, nuk e rrenë qeverinë që bëhet me votë. Lëvizja e hidhur nga huliganët dhe vandalët nuk tërheq qytetarët, por i largohet. Ata e kuptojnë mirë: shkatërrimi i qendrës së kryeqytetit nuk është fitorja e tyre. Asnjë program politik nuk rrjedh nga ajo. Maska nuk do të thotë identitet qytetar. Vandalizmi nuk është protestë studentore. Prandaj njerëzit e zakonshëm refuzojnë të bashkohen manifestimet të dhunshme.

Në një demokraci, pushteti kërkohet me argumente, me organizim qytetar, me protesta paqësore dhe me formacione të reja politike që ikin në zgjedhje. Jo me molotovë, jo me zjarr, jo me gurë, jo me maska dhe jo me shkatërrim masiv të pronës publike dhe private.

Protesta është të drejtë themelore demokratike. Ajo jep mundësi qytetarëve të shprehin pakënaqësi, të kërkojnë llogari dhe të shtynin për ndryshime. Historia tregon se lëvizjet mund të rrëzojnë qeveri dhe të hapin rrugë reformave.

Por ekziston një kufi i pandryshueshëm. Një lum i ndaluar. E drejta për të protestuar nuk është asnjëherë e drejta për të shkatërruar.

Kur një tubim paraqitet si protestë kombëtare dhe shoqërohet me hedhje molotovësh ndaj policisë, me djegje institucioneve, me sulme biznesesh dhe me përplasje, vëmendja largohet nga kërkesat. Qytetarët nuk diskutojnë më për problemet e studentëve. Ata shohin vetëm rrugë të thyera dhe institutionalete të djegura në kryeqytetin e tyre.

Në këtë pikë dhuna nuk transmeton më mesazh politik. Ajo bëhet vetë mesazhi dhe boshëllon çdo kauzë legjitime.

Kryeqyteti nuk i përket asnjë parti, asnjë grup politik, as turme të organizuara. Ai i përket të gjithëve: studentëve që kërkojnë arsim më të mirë, punonjësve, sipërmarrësve, familjeve në lagje të prekura. Të gjithë kanë të drejtë të jetojnë në një qytet të sigurt.

Një ndryshim radikal demokratik nuk matet me numrin e xhamave të thyera, me institucione të djegura, me gurë të hedhur apo me biznese të dëmuara. Ai matet me fuqinë e ideve, me mbështetjen e qytetarëve, me aftësinë për të bashkuar shoqërinë dhe me alternativën e ofruar për të ardhmen.

Duhet dallim i qartë mes studentëve me ankesa reale dhe atyre që përdorin protestën për dhunë, shpesh në shërbim të interesa opozitore. Disa media e merren këtë dallim, duke etikituar të gjithë si „studentë protestues“.

As veshja sportive, as kapuçi, as maska nuk provojnë kush është student dhe kush huligan. Faktet, identifikimi dhe hetimet e ligjshme e bëjnë këtë.

Kur individë të maskuar shfaqen duke shkatërruar, duke sulmuar njerëz apo duke goditur institucione, veprimet duhet gjykuar sipas provave. Jo justifikuar automatikisht si shprehje politike.

Maska fsheh fytyrën. Por nuk e shndërron dhunën në ideal.

Asnjë kauzë nuk bëhet më e drejtë me dhunë. Asnjë kërkesë nuk fitojnë legjitimitet duke shkatërruar pronë të tjerëve. Përkundrazi, ato e humbasin të plotë. Asnjë kërkesë për ndryshim politik nuk e jashton përgjegjesinë individuale për veprime të paligjshme.

Një lëvizje që kërkon mbështetje duhet të bindë se ka qëllim, program dhe rrugë demokratike. Përndryshe, rrezikon të bëhet spektakël mjeran i përplasjesh, ku flaka dhe gurët mbulojnë çdo argument.

Ata që mendojnë se shkatërrimi do të sjellë mobilizim masiv kundër qeverisë, e nënvlerësojnë një shoqëri që kërkon së pari siguri publike. Njerëzit duan të vazhdojnë jetën e qetë dhe të lënë politikën dhe lëvizjet paqësore të luajnë rolin e tyre.

Qytetarët mund të jenë të pakënaqur. Mund të kritikojnë korrupsionin, administrimin e dobët, padrejtësitë, mungesën e transparencës, vendimet e gabuara. Por pakënaqësia nuk do të thotë pranimi i çdo metodi, madje edhe i dhunës.

Faktisht, dhuna prodhon efektin e kundërt. Arsyet janë tri.

E para: ajo largon qytetarët e moderuar. Njerëzit që do të mbështesnin një protestë paqësore tërhiqen para sulmeve dhe shkatërrimeve.

E dyta: ajo zhvendos debatin publik. Në vend të diskutimit për cilësinë e arsimit, përgjegjësinë e qeverisë apo reformat, debati përqendrohet tek dhuna dhe autorët e saj. Nuk mund të pretendosh se mbroj interesat e shoqërisë duke e shkatërruar pasurinë e saj!

E treta: ajo dëmton besimin tek protesta e vetë 135 ditore, e quajtur me të drejtë „Parlamenti i Rrugës“. Një protestë që nuk distancohet qartë nga dhuna humb gradualisht mbështetjen e qytetarëve të thjeshtë.