“Pardesyja” e intelektualit nuk i shkon çdo karnavali publik

Titulli: Intelektuali nuk është kostum për çdo karnaval publik

Nga Shpëtim Luku

Pak janë ata njerëz që më kanë lënë mbresë me statusin e tyre intelektual. Më saktë: pak janë ata që, sipas gjykimit tim, e kanë merituar vërtet këtë status. Përfytyrimi që kam për intelektualin përfshin standarde të larta. Ato nuk negociohen.

Intelektual nuk quaj atë që flet e shkruan pa pikë e pa presje. Nuk quaj as grafomanin që nuk ndalet kurrë, i bindur se numri i fjalëve tregon thellësinë e mendimit. As arsimimi i mirë, as titulli shkencor, as disa libra të botuar nuk e bëjnë dikë automatikisht intelektual. Këto mund të jenë mjete ndihmëse në atë rrugë. Garanci, megjithatë, nuk janë.

Të jesh intelektual do të thotë të diagnostikosh saktë shoqërinë. Të orientohesh dhe të mbash qëndrim në situata të ndërlikuara. Të kesh parime dhe të mos i hedhësh ato në erë për interesa të vogla personale. Kjo kërkon koherencë me vetveten dhe me bindjet e tua. Nuk kërkon të lëvizësh sipas drejtimit të erës, duke i përshtatur qëndrimet rrethanave, pushtetit apo interesit të çastit.

Kush është me të vërtetë intelektual, di t'i lexojë situatat e ndërlikuara. Gjykon me objektivitet. Nuk e drejton mllefi, as urrejtja, as simpatia personale.

Mua më vjen të qesh kur “pardesynë” e intelektualit ia veshin çdo lloj karnavali publik. Mjafton që dikush të dalë në ekran. Të flasë me ton të lartë. Të hedhë ndonjë fjalë të vështirë. Të shkruajë disa statuse në rrjetet sociale. Ose thjesht të rreshtohet në krahun “e duhur” të një grupimi politik. Dhe ja, papritur shpallet intelektual. Sikur ky të ishte titull që merret me vetëshpallje. Sikur të ishte dekoratë që e jep duartrokitja e një grupi. Apo kostum që e vesh kushdo, pa pasur përmasat për të.

Por intelektuali nuk është rol që luhet në publik, si ai i aktorit në teatër apo në film. Është status që fitohet me kohë. Me mendim të pavarur. Me integritet. Dhe me guximin për të mos u bërë pjesë e turmës, edhe kur turma është në anën tënde.

Intelektuali i vërtetë nuk është ushtar i një kauze. Ai është gjykatësi i saj. Nuk e vë arsyen në shërbim të bindjeve. I vë bindjet përballë provës së arsyes. Realitetin nuk e shikon me syze simpatie apo antipatie. Përpiqet t'i kuptojë faktet