Industria e armëve në Shqipëri/ Qeveria propozon TVSH zero dhe përjashtim nga taksat vendore, kontrolle më të forta për kompanitë

Propozimi vjen nga Ministria e Mbrojtjes dhe Agjencia e Industrisë së Mbrojtjes. Ato kanë hartuar ndryshime në ligjin që rregullon prodhimin dhe tregtimin e armëve dhe pajisjeve ushtarake. Qëllimi është nxitja e zhvillimit të kësaj industrie në vend.

Drafti parashikon më shumë avantazhe fiskale për subjektet e licencuara. Paralelisht propozohen mekanizma më të rreptë kontrolli. Autoritetet synojnë të verifikojnë aktivitetin real dhe mënyrën se si shfrytëzohen përfitimet e dhëna nga shteti.

Sot kompanitë e sektorit gëzojnë tre lehtësira kryesore. Ato nuk paguajnë tatim mbi të ardhurat për dhjetë vitet e para të veprimtarisë. Aplikojnë TVSH të reduktuar prej 10% për furnizimin dhe shitjen e armatimit ushtarak. Gjithashtu përjashtohen nga detyrimet doganore për mallrat që shërbejnë drejtpërdrejt në procesin e prodhimit.

Skema aktuale i rendit përfitimet në tri pika. Pika a përcakton tatim 0% mbi fitimin korporativ për 10 vitet e para pas nisjes së aktivitetit. Pika b fikson TVSH 10% për furnizimet dhe shitjet e armatimit. Pika c heq taksat doganore për produktet që përdoren enkas për prodhimin ushtarak, me listë që miratohet me vendim të Këshillit të Ministrave.

Me amendamentet e reja kjo skemë zgjerohet më tej. Deri tani makineritë, pajisjet dhe mallrat e importuara për prodhim tatoheshin me 10% TVSH. Tani propozohet përjashtimi i plotë nga kjo taksë, sipas formulimit të ri të pikës b. Edhe shitja e produkteve përfundimtare kalon në TVSH zero, siç përcakton pika e re ç. Ndërkohë veprimtaritë e këtyre subjekteve dhe pasuritë e paluajtshme që shfrytëzohen drejtpërdrejt për prodhim ushtarak përjashtohen nga taksat vendore, sipas pikës së re d.

Për të shmangur abuzimet do të krijohet një regjistër i posaçëm. Agjencia e Industrisë së Mbrojtjes do ta administrojë atë për të gjitha kompanitë përfituese. Administrata Tatimore dhe Doganat do të shkëmbejnë informacion me Agjencinë dhe do të kryejnë kontrolle të përbashkëta. Nëse përfitimet janë marrë përmes mashtrimit, dokumenteve false apo fshehjes së të dhënave, subjekti detyrohet t'i kthejë shumat bashkë me kamatëvonesat.

Për shkeljet parashikohen gjoba. Masa varion nga 100 mijë deri në 3 milionë lekë. Në raste të caktuara gjoba do të llogaritet në raport me vlerën e përfitimit të paligjshëm.

Projektligji synon edhe transparencë më të madhe mbi burimin e materialeve. Kompanitë duhet të deklarojnë nga e sigurojnë lëndën e parë dhe ku operojnë furnitorët. Do të ngrihet gjithashtu një regjistër elektronik për gjurmimin e armatimit. Ai do të ndjekë rrugën e çdo produkti, nga prodhimi deri te përdoruesi përfundimtar. Ndryshime priten edhe për Komitetin e Mbrojtjes dhe Sigurisë. Ai do të ketë rol më të fortë në bashkëpunimin me institucionet e tjera dhe në mbikëqyrjen e zbatimit të vendimeve për sigurinë kombëtare.

Nisma vjen në një moment kur qeveria e ka shpallur prioritet rigjallërimin e industrisë ushtarake. Kompania shtetërore KAYO ka krijuar tashmë disa ndërmarrje të përbashkëta. Ato mbulojnë prodhimin e automjeteve ushtarake, anijeve, dronëve dhe municioneve.

Pak javë më parë një audiopërgjim i publikuar nga ish-zëvendëskryeministri Arben Ahmetaj ngriti dyshime për trafik të mundshëm municionesh. Në qendër të bisedave të përgjuara ishte izraelito-amerikani Ron Yeffet. Ai rezulton aksioner në dy sipërmarrje ku KAYO është ortake. Pas publikimit, SPAK nisi hetim kryesisht për shpërdorim detyre dhe shkelje të barazisë në tendera. Kontrolle u zhvilluan në zyrat e KAYO-s dhe në banesën e biznesmenit Yeffet, ku u sekuestruan dokumente dhe celularë.