ABC24.al është gazeta dixhitale shqiptare që ofron lajme të besueshme, analiza të thelluara dhe reportazhe ekskluzive 24 orë në ditë.
Një projekt i ri kërkimor në Mbretërinë e Bashkuar synon të përdorë inteligjencën artificiale për të zbuluar demencën në fazat

Tani do të shkruaj artikullin në shqip, si një rezultat i përditësueshëm nga një reportazh i lirë, duke marrë parasysh të gjitha fakte të mqefrejta dhe duke ndryshuar strukturinë e fjalinës.
---
# Demenca mund të zbulohet para se të shfaqen simptomat! Projekti premton revolucion në mjekësi
Një projekt i ri kërkimor në Mbretërinë e Bashkuar do të përdorë inteligjencën artificiale për të zbuluar demencën në fazat e para dhe për të ndihmuar në parandalim. Artikulli për shkak të kësaj nismë u publikonte në BBC.
Projekti, i quajtur **BRAINIAC Hub**, do të drejtohet nga Universiteti i Exeter-it. Financimi fillestar vjen prej 10 milionë paundësh nga Këshilli për Kërkimet në Inxhinieri dhe Shkencat Fizike. Nijë shumë prej 10 milionë paundësh do të sigurohet nga kompania, organizatat bamirëse dhe Shërbimi Shëndetësor Kombëtar britanik (NHS).
Studiuesit synojnë të krijojnë një sistem që bashkon disa lloje ekzaminime dhe të dhënash shëndetësore. Pra, skanimet e trurit, analizat gjenetike, treguesit në gjak dhe testet e kujtesës dhe të përqendrimit. Përmes inteligjencës artificiale, këto të dhëna do të analizohen së bashku për të krijuar një pasqyrë më të qartë të shëndetit të trurit dhe për të dalluar shenjat e para të sëmundjes.
Projekti do të zgjasë gjashtë vite. Klinikat e para priten të hapen në vitin 2029. Në fillim, shërbimi do të ofrohet për pacientët që dërgohen për kontroll nga NHS.
## Synimi: zbulimi i demencës para shfaqjes së simptomave
Në këtë nismë do të bashkëpunojnë 11 universitete dhe 10 qendra shëndetësore në Britani. Studiuesit synojnë të gjejnë mënyra më të shpejta dhe më të sakta për të diagnostikuar, parandaluar dhe trajtuar demencën.
Një nga objektivat kryesorë është përgjysmimi i kohës që i nevojitet për pacientët për të marrë një diagnozë, si dhe identifikimi i personave që kanë rrezik të zhvillojnë sëmundjen përpara se të shfaqen shenjat e para.
Drejtori i projektit, David Llewellyn, profesor në Universitetin e Exeter-it, e shpreh se diagnostikimi i hershëm është sfida më e madhe.
> „Teknologjitë që do të zhvillojmë në këto klinika do t’na ndihmojnë të dallojmë shenjat e para të sëmundjes përpara se të shfaqen simptomat. Gjithashtu, njerëzit do t’marrin këshilla dhe plane të personalizuara për t’ulur rrezikun dhe për t’ruajtur sa më gjatë shëndetin e trurit“, deklaroi ai.
Sipas të dhënave të Universitetit të Exeter-it, rreth 982 mijë persona në Mbretërinë e Bashkuar jetojnë me demencë. Deri në vitin 2040, kjo shifër parashikohet të arrijë në 1.4 milionë. Shpenzimet vjetore për përballimin e sëmundjes mund të kalojnë 90 miliardë paundë.
Ndërkohë, organizata britanike për kërkimin dhe inovacionin ka vënë në dispozicion deri në 80 milionë paundë për zhvillimin e teknologjive që do t’i ndihmojnë në diagnostikimin e personave me dyshime për demencë. Synimi është që deri në vitin 2029, 92% e tyre të marrin një diagnozë brenda 18 javësh nga referimi për kontroll.
Projekti **BRAINIAC** synon gjithashtë të shkurtojë me 30 deri në 50% kohën e kontrolleve dhe diagnostikimit. Më tej, synon t’identifikojë më shumë se 40% të personave që kanë shenja të hershme rreziku, përpara se të shfaqen simptomat.
Zëvendësdrejtori i projektit, Chris Fox, profesor i psikiatrisë klinike, theksoi se trajtimet ekzistuese janë më të dobishme kur sëmundja zbulohet në kohë.
> „BRAINIAC do t’i japë NHS-së mjetet për të zbuluar sëmundjen më herët dhe për të kontrolluar një numër më të madh njerëzish. Këto teknologji do t’zhvillohen në bashkëpunim me pacientët dhe mjekët, në mënyrë që t’jeny të përdorshme në klinikat e përditshme dhe jo vetëm në teori“, u shpreh ai.
Në projekt do t’marrin pjesë edhe universitete të njohura si Cambridge, Oxford, Newcastle, Swansea dhe Imperial College London. Përfshirë edhe organizata që mbështesin personat me demencë dhe familjarët e tyre, përfshirë Dementia UK dhe Alzheimer’s Society.
**BRAINIAC** është një nga pesë qendrat e reja kërkimore që do t’financohen në Britani. Sipas drejtueses së Këshillit për Kërkimet në Inxhinieri dhe Shkencat Fizike, Charlotte Deane, këto projekte synojnë t’sjellin përparime shkencore që përmirësojnë drejtpërdrejt jetën e njerëzve dhe ndihmojnë në parandalimin e sëmundjeve.
Shkruar nga
Redaksia ABC24
Artikujt e firmosur "Redaksia ABC24" përgatiten nga desku qendror i lajmeve — ekipi që mbulon lajmet 24 orë në 7 ditë. Sinjalet e lexuesve, lajmet e minutës së fundit dhe kërkesat për korrigjim kalojnë të gjitha nga kjo tryezë redaksie, ku çdo tekst rishikohet kolektivisht para publikimit.
Diskutimi
Komentet miratohen nga redaksia para se të shfaqen.