Arsimi që proteston për politikë, por që prodhon analfabetë

Studentët dhe pedagogët marrin rrugët. Kërkojnë kthetjen e qeverisë. Supozojmë se fitojnë. Rama, Berisha dhe të tjerët largohen nesër. Pastaj çfarë ndodh?

Shkolla nuk u bë më e mirë automatikisht. Universitetet nuk fillojnë të japin diploma me vlerë ndërkombëtare. Diplomuarit nuk shndërrohen brenda natës në elitë intelektuale. Këto pyetje mbeten pa përgjigje.

Një plan i vërtetë për arsimin nuk u dëgjua asnjëherë. Asnjë kërkesë konkrete. Sistemis i duhet ndërgjegjimi total, jo vetëm reformë. Modeli perëndimor kërkon se diplomë të jetë rezultati i dijes, jo zëvendësimi i saj.

Tridhjetë vite debati u ngushtua në abetaren, diplomën e blerë, provimin e shitur, notën e falur, doktoraturën e plagjuar. Tituj pa shkencë. Diploma pa aftësi. Universitete që duken si fabrikë certifikatesh.

Ndërsa ne vuajmë me turpa të vjetra, inteligjenca artificiale ka hyrë me forcë. Ndryshon se si prodhohet dhe transmetohet dita. Vë në dyshim metodat e mësimdhënies, librat shkollorë, programet universitare, të ardhmen e profesioneve.

Bota diskuton çfarë duhet të mësohet fëmijëve në epokën e IA-së. Ne diskutojmë kush politikan duhet të rrëzohet. A mund të zgjidhen sfidat e ardhshme duke i braktisur ato për politikë?!

Drejtë të protestimit ekziston. Studentët, pedagogët, arsimtarët — të gjithë kanë të drejtë të kërkojnë ndryshim. Mund të bëhen vetë politikanë. Por protesta politike nuk është reformë arsimore. Rrëzimi i qeverisë nuk sjell diplome cilësie.

Problemi nuk është pse studentët merren me politikë. Problemi është pse ata që pretendojnë të përfaqësojnë dijen nuk presionin me të njëjtën forcë për ndryshimin e sistemit që prodhon atë dijen.

Pyetja thelbësore: çfarë po përgatitim për të ardhmen? Qytetarë të arsimuar, aftë të mendojnë kritike, të krijojnë, të konkurruan? Apo breza diplomuarish që ushqehen me algoritme rrjete, me propagandë, me militantizëm?

Vlera e një diplome? Zotëruesi i saj përsëron shkuar politike, por nuk ndërton argument racional.

Autori pranon drejtën e protestës, megjithëse protestuesit nuk përfaqësojnë domosdoshmërisht shumicën. Pranon edhe grupin pedagogësh. Por kërkon: çfarë duan të ndryshojnë në arsim? Cilin model universiteti? Si lidhet dita me tregun e punës? Si ndalet inflacioni i diplomave dhe titujve? Si përshtatet mësimdhënia me IA? Përse 4+ vite në universitete që as dreqit nuk duan? A vlen investimi?

Këto kërkojnë përgjigje. Kastat politike derisot nuk i dhanë.

Çfarë bëjnë të rinjtë? Kjo është pyetja.

Deri tani shihet mobilizim për politikë, jo për ditë. Rreziku: studentë si mish top për mbetjet politike, si mburojë njerëzore për ata që shpërndau dhunë në emër të revolucionit.

Kjo nuk ka lidhje me përmirësimin e arsimit as me të ardhmen e tij.

Vendi bëhet më i ditur kur shkollat prodhuajnë njerëz që mendojnë vetë, pa të treguar partitë çfarë të mendojnë. Përndryshe: rrjedhim qeverimesh, shumëfishi diplomash, analfabetë me tituj shkencorë.

Humbje e madhe se çdo betejë politike.