ABC24.al është gazeta dixhitale shqiptare që ofron lajme të besueshme, analiza të thelluara dhe reportazhe ekskluzive 24 orë në ditë.
Nga Mero Baze Shqipëria po diskuton sot buxhetin më të madh në historinë e saj, i cili shkon në rreth

Buxhetti shtetëror më i madh në histori, i afërt 10 miliardë euro, ndodhet sot në qendër të diskutimave publike në Shqipëri. Figura të madhe që, në teorinë, duhet të jepin një impuls të ri ekonomisë kombëtare.
Përshpejtimi i shpënzimeve qeveritare, i cili vazhdon pa pritur vit pas viti, nuk gjen përgjigje të barabartë në rritjen e aktivitetit ekonomik. Në një treg të hapur dhe një demokratikë ende në zhvillim, kjo diskrepancë duket më e qartë se kurrë.
Mjeti më i zakonshëm për të shpjeguar gabimet bie mbi korrupsionin në prokurimet. Kaq e pranishëm është fenomeni në jetën e përditshme, sa që shumica e shqiptarëve e bëjnë atë faqe të vetme të problemave buxhetore.
Shifrat, megjithatë, tregojnë një realitet tjetër. Vitin e kaluar, investimet e planifikuara arrinin 1,8 miliardë euro. Realizimi, derisa në shtator, u ndal tek 600 milionë — vetëm 35 për qind e programit.
Nëse pranojmë, hipotezikisht, se edhe administrata më e korruptuar në botë abuzohet me 10 për qind të Fondit të Investimeve, fuma llogaritet në 60 milionë euro. Sidoqoftë, para të tilla, edhe nëse kalojnë në tregun e zi si para fizike, përfaqësojnë rreth 10 për qind të massës monetare qarkulluese, sipas statistikave zyrtare.
Bankë e Shqipërisë vërejon se rritja e parës në dorë, gjatë vitit të kaluar, ka qenë afersisht 600 milionë euro. Numër i njëjtë me investimetë reale të zbatuara. Pra, qeveria ka futur në qarkullim sa para ka prodhuar ekonomia vetvetës në formë të likuiditetit.
Pesa e korrupsionit të pretenduar, kështu, rrënë në nivelin më të ulët të ndikimit mbi informalitet dhe rritje. Ndërsa faktori dominozoës është tjetër.
Lufta e SPAK-së kundër abuzimeve duket si arsyja kryesore për të cilën investimet publike u realizuan vetëm në trete të planit. Metodat e rrepta dhe klimë e rreptë, e krijuar me anë të detyrimeve paraprakë, kanë hequr nga ekononia së paku 1,2 miliardë euro vetëm gjatë vitit të fundit. Këto para digjen në fund të periudhës ose kthehen te pagesa të panjohura të borxhit të huaj, i cili ka rënë në nivelin më të ulët global.
Paradoksi duket i plotë: një kampanjë shpallur për të mbrojtur burimet shtetërore ka bllokuar vetë përdorimin e tyre dhe ka prishur motivimin e administratorëve të tenderojnë, pavarësisht riskeve.
Tendenca do të thellojë. Sa më rritet buxheti, aq më i madh do të jetë zëri i parealizuar në fund të vitit, si pasojë e fricës administrative ndaj prokurimeve.
Problemi nuk përket vetëm ministrave apo drejtorëve të lartë. Qindra mijëra punonjës dhe anëtarë komisionesh duhet të firmojnë me vetëdije mijëra dokumente, duke krijuar pengesa të përgjithshme vetëm për të shmangur prokurime.
Kështu, beteja ideologjike kundër korrupsionit kthehet në betejë kundër investimeve publike. Qeveria bëhet një aparat që mblen të ardhura, por Humb aftësinë t'i kthejë ato në ekonomi përmes shpenzimesh kapitale.
Nevojitet një reformë e vërtetë ligjore. Jo vetëm thjeshtim i procedurave dhe mbrojtje e punonjësve, por edhe një politikë penale që të mos ketë si qëllim të detyrueshëm ndëshkimin e çdo anëtari komisioni. Ata nuk duhet të trajtohen si kriminelë paraprakisht për shkak të retorikës mediati, ku biznesmenët gjobësohen njëri-tjetrin pas çdo Humbjeje të tenderit.
Nëse edhe vitin e ardhshëm realizimi do të ngushtohet në 35 për qind, do të digjen vjetër pas viti rreth 1,5 miliardë euro. Kjo është "dëmi" real që drejtësia e re i vuri ekonominë çdo sezon. Ai kalon shumë herë dëmin teorik të korrupsionit dhe, afatgjatë, çdo faktor tjetër të frenues.
As drogët, as abuzimet, as para fizike nuk mund të godasin ekonominë me 1,5 miliardë euro në vit, aq sa e bën hezitimi administrativ të tenderojë buxhetin për shkak të klimës represive.
Nuk është fjalë për të hequr dorë nga drejtësia. Por drejtësia duhet të heqë dorë nga pasioni për të ndjekur punonjës për çdo detaj teknik të tenderimit. Në një vend ku rregullat e konkurrecës janë relative, dikush i detyruar të prokurojë fonde publike mund të përfundojë në burg pa faj të madh.
Shkruar nga
Redaksia ABC24
Artikujt e firmosur "Redaksia ABC24" përgatiten nga desku qendror i lajmeve — ekipi që mbulon lajmet 24 orë në 7 ditë. Sinjalet e lexuesve, lajmet e minutës së fundit dhe kërkesat për korrigjim kalojnë të gjitha nga kjo tryezë redaksie, ku çdo tekst rishikohet kolektivisht para publikimit.
Diskutimi
Komentet miratohen nga redaksia para se të shfaqen.