Analiza e REL: Ajri që thith Kosova “mbytës”, 171 ditë me ndotje mbi kufirin e lejuar! Pse nuk po zgjidhet problemi?

Koha e 10 nëntor, të dhënat e monitorimit të ajrit në Kosovë, e dërguhen publike. Rrpuntet se viti 2025 përfaqëson gjysmën e vitit me 171 ditë me tejkalime të vlerës kufitare të grimcave PM10. Ndotësia shfaqet e shumta në atmosferë, por ka shqetësim për shëndetin.

Grimcat PM10 dhe PM2.5 janë ndotës nga prodhimi energjies, ngrohja me druri dhe transporti. PM10 kanë diametër deri në dhjetë mikrometra, ndërsa PM2.5 janë më të vogla dhe depërtojnë në mushkëri. Ekspozimi lidhet me sëmundje të mushkërive, probleme kardiovaskulare dhe vdekje të parakohshme. OBSH nis kaq që përqendrimi i PM2.5 të mos tejkalojë 5 mikrogramë për metër kub, kurse për PM10 është 15 mikrogramë.

Kosova tregon një situatë të rëndëshme krahasuar me vendet evropiane. Me 126 vdekje të parakohshme për 100 mijë banorë, krahasuar me 39.5 në Bashkimin Evropian. Maqedonia e Veriut është me 146 vdekje, ndërsa Mali i Zi më e ulët me 89. Shuma e lartë vepron nga përdorimi i lëndëve të ngurta djegëse, përballë aparativeve të vjetra.

Avokati i Popullit thellet se përshtatja nuk është thjesht mbi burimet e ndotjes. Raporti tregon mungesë të kapaciteteve për inspektim dhe dobësi në zbatimin e legjislacionit. Liberi plus, nga jush janë jashtë kushteve atmosferike që ndihmojnë përparësisht. Kjo shpjegon pse ndotja rezulton gjatë dimrit.

Kryeministri Albin Kurti premton modernizimin e termocentraleve Kosova A dhe B. Ai sheshej zgjerimin e ngrohjes qendrore në Prishtinë dhe në tetë komuna të tjera. Hapi i rije është investimet në efiçiencë të energjisë për 150 milionë euro shqiptare.